Ozon teşigi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 61-b. — ziyouz.com
Ozon teşigi OZON TEŞIGI, ozon tuynugi — Yer atmosferasining ozon katlamydagi uziliş; dastavval, 1985 y.da Antraktida ustida, keyinçalik Avstraliya tomon siljiyotgani, 1992 y.da esa Arktika ustida kuzatilgan. O. t. taxminlarga köra, antropogen (insoniyat faoliyati) ta'sirlar, şu jumladan, ozon qatlamini yemiruvçi xlorli sovitkiçlar (frenon) ni sanoat va turmuşda köplab miqdorda işlatiş natijasida röyobga çiqqan. Quyoşning ultrabi-nafşa (200—300 nm) nurlanişi ozon katlamida yutilgani uçun tirik orga-nizmlarga xavfli bölgan nurlaniş Yer sirtiga yetib kelmaydi. Ozon katlamini muhofaza qiliş töğrisida 1985 y.da Vena konvensiyasi, 1987 y.da Monreal protokoli qabul qilingan. Bu hujjatlarda xlorli sovitkiçlar va dezodorantlardan voz keçiş zarurligi qayd etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЗОН ТЕШИГИ, озон туйнуги — Ер атмосферасининг озон катламйдаги узилиш; даставвал, 1985 й.да Антрактида устида, кейинчалик Австралия томон силжиётгани, 1992 й.да эса Арктика устида кузатилган. О. т. тахминларга кўра, антропоген (инсоният фаолияти) таъсирлар, шу жумладан, озон қатламини емирувчи хлорли совиткичлар (френон) ни саноат ва турмушда кўплаб миқдорда ишлатиш натижасида рўёбга чиққан. Қуёшнинг ультраби-нафша (200—300 нм) нурланиши озон катламида ютилгани учун тирик орга-низмларга хавфли бўлган нурланиш Ер сиртига етиб келмайди. Озон катламини муҳофаза қилиш тўғрисида 1985 й.да Вена конвенцияси, 1987 й.да Монреаль протоколи қабул қилинган. Бу ҳужжатларда хлорли совиткичлар ва дезодорантлардан воз кечиш зарурлиги қайд этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.