Paçkamar gaz-kondensat koni
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138-b. — ziyouz.com
Paçkamar gaz-kondensat koni — Qaşqadaryo viloyati Dehqonobod tumanidagi kon. Dehqonobod va Ğuzor ş.lari oraliğida joylaşgan. Kon may-doni örtaça balandlikdagi toğ relyefidan iborat bölib, bal. 700—800 m. Paçkamar strukturasi 1952 y.da 1:25000 masştabdagi strukturaviy-geologik syomka natijasida aniklangan va 1973 y.da dastlabki parametrik quduq qazilgan. 1974 y.da quduq sinab körilganda yuqori yura davrining karbonatli yotqiziqarida sanoat ahamiyatidagi gaz uyumi borligi ma'lum böldi. 1973 y.dan 1978 y.gaça 6 burği quduği qazilgan. Qudukdarning örtaça çuq. 1919—2210 m. 6 qudukdan faqat bittasi — parametrik quduq (çuq. 2210 m) gazlilik çega-rasi içida, qolgan 5 tasi gazlilik çe-garasidan taşqarida joylaşgan. Konning geologik tuzilişida yura, bör, paleogen, neogen va törtlamçi davr yot-qiziklari iştirok etadi.
Tektonik jihatdan Paçkamar strukturasi Qaroillangar antiklinalining jan.-şarqiy qanotida, u ham öz navbatida Boysun megaantiklinalining şim.-ğarbiy çekkasida joylaşgan. Paçkamar burmasi şim.-şarqiy yönalişda çözilgan braxiantiklinaldan iborat, uning ölçami — 1300 m çuqurlikdagi berk izogips çiziği böylab 6,5x2,2 km, bal. 200 m. Şim.-ğarbiy kanotning yotiş burçagi 18— 20°, jan.-şarqiysi 20—25°, periklinallariniki 3—10°. Burmaning şim.-ğarbiy qanoti yoriq b-n buzilib mu-rakkablaşgan.
Sanoat ahamiyatiga molik gaz yuqori yura davri karbonat jinslarining 16-, 15a-, 15- gorizontlari b-n boğliq. Gaz, asosan, murakkab (15-gorizont) va ğovakdarzli (16a va 16- gorizontlar) kollektorlarda uçraydi. Gaz sarfi (kondensat b-n birga) sutkada: 16-go-rizontda 494,8 ming m3, 15a da —344,4 ming m3, 15- da —531,1 ming m3. Kondagi gaz ziçligi 0,692—0,696 g/sm3. Gaz tarkibida hajmiga nisbatan, % da: metan 80,0; etan 7,72; propan 4,3; mö'ta-dil butan 11,04; izobutan 0,84; mö'tadil pentan 0,27; izopentan 0,41; vodorod sulfid va karbonat angidrid gazi yiğindisi 0,3; azot 2,86. Gazdagi mikrokomponentlar miqdori, mg/l: yod 1,3—2,03 dan 5,28— 6,49 gaça; brom 16,5—49,0 dan 69,08— 85,02 gaça; bor oksidi 5,3—21,9 dan 52,6—122,6 gaça. Hoz. kunda kon sanoat mikyosida foy-dalanişga tayyorlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЧКАМАР ГАЗ-КОНДЕНСАТ КОНИ — Қашқадарё вилояти Деҳқонобод туманидаги кон. Деҳқонобод ва Ғузор ш.лари оралиғида жойлашган. Кон май-дони ўртача баландликдаги тоғ рельефидан иборат бўлиб, бал. 700—800 м. Пачкамар структураси 1952 й.да 1:25000 масштабдаги структуравий-геологик съёмка натижасида аникланган ва 1973 й.да дастлабки параметрик қудуқ қазилган. 1974 й.да қудуқ синаб кўрилганда юқори юра даврининг карбонатли ётқизиқарида саноат аҳамиятидаги газ уюми борлиги маълум бўлди. 1973 й.дан 1978 й.гача 6 бурғи қудуғи қазилган. Қудукдарнинг ўртача чуқ. 1919—2210 м. 6 қудукдан фақат биттаси — параметрик қудуқ (чуқ. 2210 м) газлилик чега-раси ичида, қолган 5 таси газлилик че-гарасидан ташқарида жойлашган. Коннинг геологик тузилишида юра, бўр, палеоген, неоген ва тўртламчи давр ёт-қизиклари иштирок этади.
Тектоник жиҳатдан Пачкамар структураси Қароиллангар антиклиналининг жан.-шарқий қанотида, у ҳам ўз навбатида Бойсун мегаантиклиналининг шим.-ғарбий чеккасида жойлашган. Пачкамар бурмаси шим.-шарқий йўналишда чўзилган брахиантиклиналдан иборат, унинг ўлчами — 1300 м чуқурликдаги берк изогипс чизиғи бўйлаб 6,5x2,2 км, бал. 200 м. Шим.-ғарбий канотнинг ётиш бурчаги 18— 20°, жан.-шарқийси 20—25°, периклиналлариники 3—10°. Бурманинг шим.-ғарбий қаноти ёриқ б-н бузилиб му-раккаблашган.
Саноат аҳамиятига молик газ юқори юра даври карбонат жинсларининг 16-, 15а-, 15- горизонтлари б-н боғлиқ. Газ, асосан, мураккаб (15-горизонт) ва ғовакдарзли (16а ва 16- горизонтлар) коллекторларда учрайди. Газ сарфи (конденсат б-н бирга) суткада: 16-го-ризонтда 494,8 минг м3, 15а да —344,4 минг м3, 15- да —531,1 минг м3. Кондаги газ зичлиги 0,692—0,696 г/см3. Газ таркибида ҳажмига нисбатан, % да: метан 80,0; этан 7,72; пропан 4,3; мўъта-дил бутан 11,04; изобутан 0,84; мўътадил пентан 0,27; изопентан 0,41; водород сульфид ва карбонат ангидрид гази йиғиндиси 0,3; азот 2,86. Газдаги микрокомпонентлар миқдори, мг/л: йод 1,3—2,03 дан 5,28— 6,49 гача; бром 16,5—49,0 дан 69,08— 85,02 гача; бор оксиди 5,3—21,9 дан 52,6—122,6 гача. Ҳоз. кунда кон саноат микёсида фой-даланишга тайёрланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.