Pakanalik
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 12–13-b. — ziyouz.com
Pakanalik PAKANALIK, mittilik, nanizm — böyning haddan taşqari past bölişi. Asosan, endokrin sistema va irsiy nuqsonlar sabab böladi. P. şartli ravişda proporsional va noproporsional P.ka bölinadi.
Proporsional P.ka gipofizar, tireogen, infantil (q. Infantilizm) va boş miya kasalligi (ensefalit, istisqo) oqibatida kelib çiqqan P. kiradi. Gipofizning oldingi bölagi zararlanişi natijasida paydo bölgan gipofizar P.da aql-huş normal bölsa xam, gavda bolalar gavdasiga öxşaydi, jinsiy bezlar rivojlanmaydi, köpinça yoğ bosadi, yuzga ajin tuşib, qarimsiq körinadi. Qalqonsimon bezning zararlanişi oqibatida kelib çiqadigan tireogen P.da suyaklaniş, moddalar almaşinuvi jarayoni buziladi, aqli past böladi. Skeletning ança özgarişi natijasida paydo bölgan raxitik P. xondrodistofiya (toğay hosil bölişining tuğma buzilişi)dagi P.ka, suyak sistemasi kasalligidagi P. proporsional P.ga kiradi. P. belgilari körina boşlaşi b-n mutaxassis vraçga murojaat qiliş kerak.
Q.: Infantilizm
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАКАНАЛИК, миттилик, нанизм — бўйнинг ҳаддан ташқари паст бўлиши. Асосан, эндокрин система ва ирсий нуқсонлар сабаб бўлади. П. шартли равишда пропорционал ва нопропорционал П.ка бўлинади.
Пропорционал П.ка гипофизар, тиреоген, инфантиль (қ. Инфантилизм) ва бош мия касаллиги (энцефалит, истисқо) оқибатида келиб чиққан П. киради. Гипофизнинг олдинги бўлаги зарарланиши натижасида пайдо бўлган гипофизар П.да ақл-ҳуш нормал бўлса хам, гавда болалар гавдасига ўхшайди, жинсий безлар ривожланмайди, кўпинча ёғ босади, юзга ажин тушиб, қаримсиқ кўринади. Қалқонсимон безнинг зарарланиши оқибатида келиб чиқадиган тиреоген П.да суякланиш, моддалар алмашинуви жараёни бузилади, ақли паст бўлади. Скелетнинг анча ўзгариши натижасида пайдо бўлган рахитик П. хондродистофия (тоғай ҳосил бўлишининг туғма бузилиши)даги П.ка, суяк системаси касаллигидаги П. пропорционал П.га киради. П. белгилари кўрина бошлаши б-н мутахассис врачга мурожаат қилиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.