Paleogen
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20–21-b. — ziyouz.com
Paleogen (paleo... va yun. ge — yer) — Şarqiy yarim şarning, asosan, tropik hududlarini öz içiga olgan quruqlikning fauna dunyosi. Faunasi qad. Gondvana hayvonlari guruhiga xos: (Gondvananing Braziliya-Afrika qit'asi); tuyaquşlar, 2 xil nafas oluvçi baliqlar, toşbaqalar, timsoxlar, xar-tumlilar, odamsimon maymunlar, yirtqiçlar (yölbars, arslon, gepard) va b. 3 ta fauna oblastiga bölinadi.
Efiopiya oblasti Afrikaning Sahroi Kabirdan jan., Arabiston ya.o.ning jan. qismi, Afrikaning şar-qidagi orollarni öz içiga oladi. Faunasi xilma-xil va boy, endemik yoki yarim endemik turkumlar (damanlar, nay-tişlilar, afrika tuyakuşlari) va oilalar (jirafasimonlar, suv ayğirlari, kitboşlilar, sesarkalar va b.)ga ega.
Madagaskar fauna oblasti — Madagaskar, Seyşel, Amirant, Qamar, Maskaren orollarni öz içiga oladi. Ilk neogendan boşlab mustaqil rivojlangan; hayvonot dunyosi Afrika faunasi b-n çambarças boğliq. Ayrim qad. hayvonlarning bölişi bu oblastning Jan. Osiyo va Jan. Amerika b-n boğliqligini körsatadi. Endemiklari orasida lemurlar, tenreklar va b. bor. Gekkonlar, ssinklar, xameleonlar köp uçraydi. Tuyokdilar va afrika quşlarining 20 ga yaqin oilasi uçramaydi.
Hind malay oblasti —Jan. Osiyo va Osiyo b-n Avstraliya örtasidagi o.ning köp qismini öz içiga oladi. Tarixiy jihatdan Efiopiya oblasti b-n boğlangan (fillar, karkidon, tor bu-runli va odamsimon maymunlar, pangolinlar va b. oblastda keng tarkalgan). Notogeya zoogeografiya dunyosiga öxşaşlik belgilari ham bor. Turlari va uruğlarining xilma-xilligiga qaramasdan yuqori taksonlar orasida endemiklari köp emas (uzuntovonlilar, jun qanotlilar, tupayyalar, gibbonlar). Mazkur oblastda buyvol, banteng, çöçqalarning xonakilaştiriş markazi joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛЕОГЕН (палео... ва юн. ge — ер) — Шарқий ярим шарнинг, асосан, тропик ҳудудларини ўз ичига олган қуруқликнинг фауна дунёси. Фаунаси қад. Гондвана ҳайвонлари гуруҳига хос: (Гондвананинг Бразилия-Африка қитъаси); туяқушлар, 2 хил нафас олувчи балиқлар, тошбақалар, тимсохлар, хар-тумлилар, одамсимон маймунлар, йиртқичлар (йўлбарс, арслон, гепард) ва б. 3 та фауна областига бўлинади.
Эфиопия области Африканинг Саҳрои Кабирдан жан., Арабистон я.о.нинг жан. қисми, Африканинг шар-қидаги оролларни ўз ичига олади. Фаунаси хилма-хил ва бой, эндемик ёки ярим эндемик туркумлар (даманлар, най-тишлилар, африка туякушлари) ва оилалар (жирафасимонлар, сув айғирлари, китбошлилар, цесаркалар ва б.)га эга.
Мадагаскар фауна области — Мадагаскар, Сейшел, Амирант, Қамар, Маскарен оролларни ўз ичига олади. Илк неогендан бошлаб мустақил ривожланган; ҳайвонот дунёси Африка фаунаси б-н чамбарчас боғлиқ. Айрим қад. ҳайвонларнинг бўлиши бу областнинг Жан. Осиё ва Жан. Америка б-н боғлиқлигини кўрсатади. Эндемиклари орасида лемурлар, тенреклар ва б. бор. Гекконлар, сцинклар, хамелеонлар кўп учрайди. Туёкдилар ва африка қушларининг 20 га яқин оиласи учрамайди.
Ҳинд малай области —Жан. Осиё ва Осиё б-н Австралия ўртасидаги о.нинг кўп қисмини ўз ичига олади. Тарихий жиҳатдан Эфиопия области б-н боғланган (филлар, каркидон, тор бу-рунли ва одамсимон маймунлар, панголинлар ва б. областда кенг таркалган). Нотогея зоогеография дунёсига ўхшашлик белгилари ҳам бор. Турлари ва уруғларининг хилма-хиллигига қарамасдан юқори таксонлар орасида эндемиклари кўп эмас (узунтовонлилар, жун қанотлилар, тупайялар, гиббонлар). Мазкур областда буйвол, бантенг, чўчқаларнинг хонакилаштириш маркази жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.