Paleotropik oblast
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 30-b. — ziyouz.com
Paleotropik oblast PALEOTROPIK OBLAST, Paleotropik ösimliklar dunyosi — Yer şaridagi asosiy botanik-geografik bölinmalardan biri. Eski Dunyo materik qismining (Avstraliyadan taşqari) tropik iqlimli joylari-ni, şuningdek, Hind va Tinç okeanlardagi o.ni öz içiga olgan. Ba'zan P.o.ga Jan.-Ğarbiy Afrikaning subtropik qismini hamda Yangi Zelandiya va unga yondoş orollarni (Yangi Zelandiya kiçik oblasti) kiritiladi. P.o. şim.dan Golarktika oblasti b-n çegaralangan.
P.o. ösimlikka boy. Oblastning ayrim qismlari suv havzalari orqali ajralganligi, iqlim şaroitlarining turli-tumanligi, tarixiy taraqqiyotining mu-rakkabligi natijasida ösimliklari kuçli ixtisoslaşgan. Flora tarkibida umumtropik ösimlik oilalaridan palmadoşlar, tutdoşlar, sutlamadoşlar, toğbekadoşlar (marinadoşlar) va b. köp uçraydi. Bu oilalardan ançagina qismini maxsus paleotropik turkumlar taşkil etadi. Kosmopolit ösimlik oilalaridan buğdoydoşlar (boşokdoşlar), hiloldoşlar, burçoqdoşlar köp. P.o. uçun dipterokarplar, pandauslar, ne-penteslar, endemik oilalar va b. xarakterlidir. P.o.da sernam tropik mussonli va savanna örmonlari, mangra çakalakzorlari, çöl ösimliklari va b. keng tarkalgan.
P.o.ni kiçik oblastlarga bölişning köpçilik tomonidan qabul qilingan yagona prinsipi yöq. Ba'zilar P.o.ni ikki kiçik oblastga — Maleziya va Hindiston-Afrika, ba'zan 10—15 kiçik oblastga böladilar. Endemik ösimliklar, ayniqsa, Gavayi, Yangi Zelandiya, Madagaskar orollari kabi kiçik oblastlarda köproq uçraydi (yana q. Flora oblastlari).
Q.: Flora oblastlari
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛЕОТРОПИК ОБЛАСТЬ, Палеотропик ўсимликлар дунёси — Ер шаридаги асосий ботаник-географик бўлинмалардан бири. Эски Дунё материк қисмининг (Австралиядан ташқари) тропик иқлимли жойлари-ни, шунингдек, Ҳинд ва Тинч океанлардаги о.ни ўз ичига олган. Баъзан П.о.га Жан.-Ғарбий Африканинг субтропик қисмини ҳамда Янги Зеландия ва унга ёндош оролларни (Янги Зеландия кичик области) киритилади. П.о. шим.дан Голарктика области б-н чегараланган.
П.о. ўсимликка бой. Областнинг айрим қисмлари сув ҳавзалари орқали ажралганлиги, иқлим шароитларининг турли-туманлиги, тарихий тараққиётининг му-раккаблиги натижасида ўсимликлари кучли ихтисослашган. Флора таркибида умумтропик ўсимлик оилаларидан пальмадошлар, тутдошлар, сутламадошлар, тоғбекадошлар (маринадошлар) ва б. кўп учрайди. Бу оилалардан анчагина қисмини махсус палеотропик туркумлар ташкил этади. Космополит ўсимлик оилаларидан буғдойдошлар (бошокдошлар), ҳилолдошлар, бурчоқдошлар кўп. П.о. учун диптерокарплар, пандауслар, не-пентеслар, эндемик оилалар ва б. характерлидир. П.о.да сернам тропик муссонли ва саванна ўрмонлари, мангра чакалакзорлари, чўл ўсимликлари ва б. кенг таркалган.
П.о.ни кичик областларга бўлишнинг кўпчилик томонидан қабул қилинган ягона принципи йўқ. Баъзилар П.о.ни икки кичик областга — Малезия ва Ҳиндистон-Африка, баъзан 10—15 кичик областга бўладилар. Эндемик ўсимликлар, айниқса, Гавайи, Янги Зеландия, Мадагаскар ороллари каби кичик областларда кўпроқ учрайди (яна қ. Флора областлари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.