Pali
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31–32-b. — ziyouz.com
Pali — hind (hind-oriy) tillaridan biri; Şri Lanka o.da mavjud bölgan buddaviylik qonunlarining tili sifatida Şri Lanka (Seylon), Myanma (Birma), Tailand, Laos, Kambodja, Vyetnamsa qöllanadi. Çamasi, qad. örta hind laxjasi asosida paydo bölib, keyinçalik şarqiy laxjaning bir qator xususiyatlariga ega bölgan P.ning vatani — Hindiston; mil. av. davrdayoq buddaviylik b-n birga Şri Lankaga tarqalgan; mil. 1-ming yillik oxiri va 2-ming yillik boşlarida Jan.-Şarqiy Osiyodagi bir qança mamlakatlarga tarqaladi. P.da köplab diniy, falsafiy, ilmiy, badiiy asarlar (jumladan, jan. buddistlarning muqaddas kitoblari) yaratilgan. Bu til Jan.-Şarqiy Osiyodagi köplab tillarga sezilarli ta'sir körsatgan. Bayon usuliga kura va xronologik jiqatdan P.ning 4 körinişi mavjud: diniy qonunlarning şe'riy qismlari tili (eng qad.); qonunlarning nasriy bayon tili (ma'lum darajada tartib va meyorga solingan); diniy kitoblarga izoh va tafsirlar tili (yanada soddalaştirilgan); Jan.- Şarqiy Osiyodagi yangi adabiyotlar tili (oldingi davrlarga nisbatan köplab tafovutlar. va özga tizimdagi tillarning ta'siri seziladi). Boşqa örta va keyingi davr hind tillaridan muayyan fonetik, leksik-fammatik jihatlari b-n farq qiladi. Ayniqsa, leksikasi öta murak-kabligi va, asosan, diniy ta'limot ğoyalarini aks ettirişga möljallanganligi b-n ajralib turadi. Brahmi yozuvi asosida şakllangan qad. yozuvga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛИ — ҳинд (ҳинд-орий) тилларидан бири; Шри Ланка о.да мавжуд бўлган буддавийлик қонунларининг тили сифатида Шри Ланка (Цейлон), Мьянма (Бирма), Таиланд, Лаос, Камбоджа, Вьетнамца қўлланади. Чамаси, қад. ўрта ҳинд лахжаси асосида пайдо бўлиб, кейинчалик шарқий лахжанинг бир қатор хусусиятларига эга бўлган П.нинг ватани — Ҳиндистон; мил. ав. даврдаёқ буддавийлик б-н бирга Шри Ланкага тapқалган; мил. 1-минг йиллик охири ва 2-минг йиллик бошларида Жан.-Шарқий Осиёдаги бир қанча мамлакатларга тарқалади. П.да кўплаб диний, фалсафий, илмий, бадиий асарлар (жумладан, жан. буддистларнинг муқаддас китоблари) яратилган. Бу тил Жан.-Шарқий Осиёдаги кўплаб тилларга сезиларли таъсир кўрсатган. Баён усулига кура ва хронологик жиқатдан П.нинг 4 кўриниши мавжуд: диний қонунларнинг шеърий қисмлари тили (энг қад.); қонунларнинг насрий баён тили (маълум даражада тартиб ва меъёрга солинган); диний китобларга изоҳ ва тафсирлар тили (янада соддалаштирилган); Жан.- Шарқий Осиёдаги янги адабиётлар тили (олдинги даврларга нисбатан кўплаб тафовутлар. ва ўзга тизимдаги тилларнинг таъсири сезилади). Бошқа ўрта ва кейинги давр ҳинд тилларидан муайян фонетик, лексик-фамматик жиҳатлари б-н фарқ қилади. Айниқса, лексикаси ўта мурак-каблиги ва, асосан, диний таълимот ғояларини акс эттиришга мўлжалланганлиги б-н ажралиб туради. Браҳми ёзуви асосида шаклланган қад. ёзувга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.