Paligorskit
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32-b. — ziyouz.com
Paligorskit (Uraldagi Paligorsk koni nomidan), attapulgit, toğ terisi, toğ pökagi, toğ yoğoçi — mortmorillonit guruhiga mansub mineral, magniyning suvli silikati. Monoklin yoki romb singoniyali. Kristallari strukturasi çöziqlentali yoki qatqat. Rangi oq, ba'zan sarğişkulrang. Qattiqligi 2—2,5, ziçligi 2100—2300 kg/m3. Arid iqlimli joylarda, dengiz va şör suvli havzalarda (köl va lagunalar), qisman nuraş qobiqlarida magnezial silikatlar (mas, serpentin)dan qosil böladi. P.ning qattiq va ziç massasi qoplama va qatlamça şaklida, tarqoq kristallari gil minerallari, mergel va oxaktoşlar orasida uçraydi. P. neftni qayta tozalaş, qoğoz sanoati, tibbiyotda, parmalaş işlari va qurilişda keng qöllanadi. Ukraina, Şim. Kavkazda, Özbekistonda (Farğona, Surxondaryo viloyatlarida hamda Qizilqumda) P. konlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛИГОРСКИТ (Уралдаги Палигорск кони номидан), аттапульгит, тоғ териси, тоғ пўкаги, тоғ ёғочи — мортмориллонит гуруҳига мансуб минерал, магнийнинг сувли силикати. Моноклин ёки ромб сингонияли. Кристаллари структураси чўзиқлентали ёки қатқат. Ранги оқ, баъзан сарғишкулранг. Қаттиқлиги 2—2,5, зичлиги 2100—2300 кг/м3. Арид иқлимли жойларда, денгиз ва шўр сувли ҳавзаларда (кўл ва лагуналар), қисман нураш қобиқларида магнезиал силикатлар (мас, серпентин)дан қосил бўлади. П.нинг қаттиқ ва зич массаси қоплама ва қатламча шаклида, тарқоқ кристаллари гил минераллари, мергель ва охактошлар орасида учрайди. П. нефтни қайта тозалаш, қоғоз саноати, тиббиётда, пармалаш ишлари ва қурилишда кенг қўлланади. Украина, Шим. Кавказда, Ўзбекистонда (Фарғона, Сурхондарё вилоятларида ҳамда Қизилқумда) П. конлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.