Palingenez
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32-b. — ziyouz.com
Palingenez (yun. palin — yana, qay-ta va ...genez) — organizm embriogene-zida takrorlanadigan mazkur tur filogeneziga moye keladigan jarayonlar. «P.» terminini nemis olimi E. Gekkel (1866) biogenetik qonun tamoyillarida taklif etgan. P.ga misol qilib (Gekkel böyiça) yuksak umurtqalilar embrionida ular ajdodlarini voyaga yetgan davri uçun xos bölgan, hoz. tuban xordalilar va tuban umurtqalilarda ham mavjud bölgan ekto- va entoderma, nerv nayi, xorda, jabra yoylari, jabra yoriqlari, ayiriş organlarini keltiriş mumkin. P. filogenetik özgarişlarning yönalişi töğrisida xulosa çiqarişga imkon beradi. Gekkel körsatişiça, senogenez (organizmning embrion yoki liçinka rivojlanadigan maxsus muhitga moslanişi) P. izçilligini buzadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛИНГЕНЕЗ (юн. palin — яна, қай-та ва ...генез) — организм эмбриогене-зида такрорланадиган мазкур тур филогенезига мое келадиган жараёнлар. «П.» терминини немис олими Э. Геккел (1866) биогенетик қонун тамойилларида таклиф этган. П.га мисол қилиб (Геккел бўйича) юксак умуртқалилар эмбрионида улар аждодларини вояга етган даври учун хос бўлган, ҳоз. тубан хордалилар ва тубан умуртқалиларда ҳам мавжуд бўлган экто- ва энтодерма, нерв найи, хорда, жабра ёйлари, жабра ёриқлари, айириш органларини келтириш мумкин. П. филогенетик ўзгаришларнинг йўналиши тўғрисида хулоса чиқаришга имкон беради. Геккел кўрсатишича, ценогенез (организмнинг эмбрион ёки личинка ривожланадиган махсус муҳитга мосланиши) П. изчиллигини бузади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.