Pallali ğöza
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 34-b. — ziyouz.com
Pallali ğöza PALLALI ĞÖZA, qayçibarg ğöza (Gossypium lobatum Gent) — yovvoyi ğöza turi. Genomi D7, xromosomalar soni 2p=26. 1956 y.da kaşf qilingan. P.ğ.ning vatani — Meksika (Miçoa-kan ştati). P.ğ. — ingiçka, böyi 8 m gaça yetadigan oç yaşil daraxt; yuqoriga yönalgan ösuv şoxlari köp. Xosil şoxlari kalta; gullari barg qöltiğidan çiqadi. Ğöza yulduzçasimon tuklar b-n qoplangan. Barglari yirik, oç yaşil, qalin tukli. Barg plastinkasi bilinar-bilinmas 3 bölakçaga (keng qirrali uçburçak şaklda) bölingan. Barg şira bezi bitta, silindr şaklida, oç yaşil. Yonbarglari yirik (9 mm gaça), tezda tökilib ketadi. Gullari yirik, qönğiroqsimon, gulbargi oç qizil, olça rang doğlari bor, taşqi tomonining çeti töq qizil. Kosaçasi uzun uçburçak tişli. Gulyonbarglari mayda, tökilib ketmaydi. Kösaklari may-daroq, 3 çanoqli, ingiçka silindrsimon, ötkir ko-nussimon şaklda, sirtida közga aniq taşlanadigan bezçalari bor. Çigiti uzunçoq, 3—4 mm uzunlikdagi qönğir tuklar b-n qoplangan. P.ğ. fotodavriy özgarişlarga ta'sirçan. Şiraga çidamli. Çigiti qattiq — toşçigit. Uç bölma bargli ğözaga payvand qilingan P.ğ. yaxşi rivojlanib gullaydi. Meksika ğözasining yovvoyi şakllari b-n oson çatişib, bepuşt duragaylar hosil qiladi.
Abdumavlon Abdullayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛЛАЛИ ҒЎЗА, қайчибарг ғўза (Gossypium lobatum Gent) — ёввойи ғўза тури. Геноми Д7, хромосомалар сони 2п=26. 1956 й.да кашф қилинган. П.ғ.нинг ватани — Мексика (Мичоа-кан штати). П.ғ. — ингичка, бўйи 8 м гача етадиган оч яшил дарахт; юқорига йўналган ўсув шохлари кўп. Хосил шохлари калта; гуллари барг қўлтиғидан чиқади. Ғўза юлдузчасимон туклар б-н қопланган. Барглари йирик, оч яшил, қалин тукли. Барг пластинкаси билинар-билинмас 3 бўлакчага (кенг қиррали учбурчак шаклда) бўлинган. Барг шира бези битта, цилиндр шаклида, оч яшил. Ёнбарглари йирик (9 мм гача), тезда тўкилиб кетади. Гуллари йирик, қўнғироқсимон, гулбарги оч қизил, олча ранг доғлари бор, ташқи томонининг чети тўқ қизил. Косачаси узун учбурчак тишли. Гулёнбарглари майда, тўкилиб кетмайди. Кўсаклари май-дароқ, 3 чаноқли, ингичка цилиндрсимон, ўткир ко-нуссимон шаклда, сиртида кўзга аниқ ташланадиган безчалари бор. Чигити узунчоқ, 3—4 мм узунликдаги қўнғир туклар б-н қопланган. П.ғ. фотодаврий ўзгаришларга таъсирчан. Ширага чидамли. Чигити қаттиқ — тошчигит. Уч бўлма баргли ғўзага пайванд қилинган П.ғ. яхши ривожланиб гуллайди. Мексика ғўзасининг ёввойи шакллари б-н осон чатишиб, бепушт дурагайлар ҳосил қилади.
Абдумавлон Абдуллаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.