Palos
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 35-b. — ziyouz.com
Palos PALOS, şolça — ikki tomonlama naqş hosil qilib qölda yoki maşinada töqib tayyorlanadigan patsiz gidam. Ip, jun, sun'iy tolalardan töqiladi. Odatda, yer (pol)ga töşaladi. Gazlama töqiş usulida arqoq ipini 2 xil körinişda (vertikal tirqişli va tirqişsiz) matalişi vositasida ba-jariladi. Arqoq ipini bu usulda matalişi turli (handasiy va islimiy) naqşlar, ifodali tasvirlarni aniq hosil qiliş imkonini beradi. Dunyoda Bolgariya, Hindiston, Eron, Ruminiya, Turkiya P.lari maşhur. Şarq mamlakatlari (Hindiston, Eron va b.), jumladan, Örta Osiyo va Qozoğiston hududida P. tayyorlaş qad.dan keng tarqalgan, rang-barang gözal P.lar yaratilgan. Rangli asos yoki qalin arqoq ipi yordamida yaratilgan naqşlar zaminda bir oz börtib mayin yotadi, yoddan töqilgan mujassamotda yöl-yöl qatorlar, yirik zinasimon naqşlar, uruğ tamğasi tasvirlari, hayvon şakllari köp uçraydi. P. koloritida qizil rang ustun turadi. Samarqand, Buxoro, Şahrisabz, Xiva va b. joylarda f-kalarda tayyorlanadi. Sirdaryo, Qaşqadaryo va b. joylarda qölda qad. an'anaviy va zamonaviy usullarni qöllab P. töqiş rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛОС, шолча — икки томонлама нақш ҳосил қилиб қўлда ёки машинада тўқиб тайёрланадиган патсиз гидам. Ип, жун, сунъий толалардан тўқилади. Одатда, ер (пол)га тўшалади. Газлама тўқиш усулида арқоқ ипини 2 хил кўринишда (вертикал тирқишли ва тирқишсиз) маталиши воситасида ба-жарилади. Арқоқ ипини бу усулда маталиши турли (ҳандасий ва ислимий) нақшлар, ифодали тасвирларни аниқ ҳосил қилиш имконини беради. Дунёда Болгария, Ҳиндистон, Эрон, Руминия, Туркия П.лари машҳур. Шарқ мамлакатлари (Ҳиндистон, Эрон ва б.), жумладан, Ўрта Осиё ва Қозоғистон ҳудудида П. тайёрлаш қад.дан кенг тарқалган, ранг-баранг гўзал П.лар яратилган. Рангли асос ёки қалин арқоқ ипи ёрдамида яратилган нақшлар заминда бир оз бўртиб майин ётади, ёддан тўқилган мужассамотда йўл-йўл қаторлар, йирик зинасимон нақшлар, уруғ тамғаси тасвирлари, ҳайвон шакллари кўп учрайди. П. колоритида қизил ранг устун туради. Самарқанд, Бухоро, Шаҳрисабз, Хива ва б. жойларда ф-каларда тайёрланади. Сирдарё, Қашқадарё ва б. жойларда қўлда қад. анъанавий ва замонавий усулларни қўллаб П. тўқиш ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.