Panjob

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 46-b. — ziyouz.com

Panjob — Hindistonning şim.- ğarbiy qismidagi ştat. Satlaj daryosi havzasida. 1956 y.da tuzilgan. Mayd. 50,4 ming km2. Axrlisi 24,3 mln. kişi (2001); panjobi va hindi tillarida sözlaşadi. Ma'muriy markazi — Çandigarx ş. Hindgang tekisligining şim. qismida. Daryolari yozgi musson davrida toşadi. Relyefi bir oz qiya, jar köp. Iqlimi tropik iqlim, yanv.ning örtaça t-rasi 15°, mayniki 35° gaça. Yillik yoğin 700 mm gaça. Barg tökuvçi, doim yaşil va igna bargli örmonlar bor.

P. — xind madaniyatining qad. markazlaridan. Hindistonning çegara viloyati bölgan P. qadimda va örta asrlarda qöşni mamlakatlar b-n böladigan savdo işlarida muhim rol öynagan va bu mamlakatlar b-n iqtisodiy va madaniy aloqalarga ega bölgan (q. Panjob tarixiy viloyatiga).

Iqtisodiyotida dehqonçilik yetakçi örinda. Mamlakatning bugdoy va ingiçka tolali paxta yetiştiriladigan asosiy q.x. rayonlaridan. Işlanadigan yerlarning yarmiga yaqini suğoriladi.

Asosiy oziq-ovqat ekini — buğdoy (mamlakatda olinayotgan buğdoy hosilining 1/4 qismi), dukkakli ekinlar, arpa, makkajöxori, tariq, kartoşka va şoli. Texnika ekinlaridan paxta, şakarqamiş ekiladi. Kangrada çoy plantatsiyalari bor. Çorvaçilikda qoramol, qöy va eçki, tuya boqiladi. Sanoati q.x. mahsulotlarini qayta işlaşga ixtisoslaşgan. Töqimaçilik (ip gazlama, şoyi, movut) korxonalari, şakarqand, sement, mineral öğit, oğir suv z-dlari, ta'mirlaş us-taxonalari, qoğoz, çoy f-kalari va b. bor. Hunarmandçilikda gilam, poyab-zal, yoğoç buyumlar işlab çiqariladi. P. orqali Hindistonni Pokiston b-n boğlovçi asosiy transport yöllari ötgan. Çandigarh ş.da aeroport bor. Turizm rivojlangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПАНЖОБ — Ҳиндистоннинг шим.- ғарбий қисмидаги штат. Сатлаж дарёси ҳавзасида. 1956 й.да тузилган. Майд. 50,4 минг км2. Ахрлиси 24,3 млн. киши (2001); панжоби ва ҳинди тилларида сўзлашади. Маъмурий маркази — Чандигарх ш. Ҳиндганг текислигининг шим. қисмида. Дарёлари ёзги муссон даврида тошади. Рельефи бир оз қия, жар кўп. Иқлими тропик иқлим, янв.нинг ўртача т-раси 15°, майники 35° гача. Йиллик ёғин 700 мм гача. Барг тўкувчи, доим яшил ва игна баргли ўрмонлар бор.

П. — хинд маданиятининг қад. марказларидан. Ҳиндистоннинг чегара вилояти бўлган П. қадимда ва ўрта асрларда қўшни мамлакатлар б-н бўладиган савдо ишларида муҳим роль ўйнаган ва бу мамлакатлар б-н иқтисодий ва маданий алоқаларга эга бўлган (қ. Панжоб тарихий вилоятига).

Иқтисодиётида деҳқончилик етакчи ўринда. Мамлакатнинг бугдой ва ингичка толали пахта етиштириладиган асосий қ.х. районларидан. Ишланадиган ерларнинг ярмига яқини суғорилади.

Асосий озиқ-овқат экини — буғдой (мамлакатда олинаётган буғдой ҳосилининг 1/4 қисми), дуккакли экинлар, арпа, маккажўхори, тариқ, картошка ва шоли. Техника экинларидан пахта, шакарқамиш экилади. Канграда чой плантациялари бор. Чорвачиликда қорамол, қўй ва эчки, туя боқилади. Саноати қ.х. маҳсулотларини қайта ишлашга ихтисослашган. Тўқимачилик (ип газлама, шойи, мовут) корхоналари, шакарқанд, цемент, минерал ўғит, оғир сув з-длари, таъмирлаш ус-тахоналари, қоғоз, чой ф-калари ва б. бор. Ҳунармандчиликда гилам, пойаб-зал, ёғоч буюмлар ишлаб чиқарилади. П. орқали Ҳиндистонни Покистон б-н боғловчи асосий транспорт йўллари ўтган. Чандигарҳ ш.да аэропорт бор. Туризм ривожланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.