Parabola
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 59-b. — ziyouz.com
Parabola (yun. parabole) — 2-tartibli yassi egri çiziq; har bir nuqtasidan fokus deb ataladigan nuqta va direktrisa deb ataladigan töğri çiziqqaça masofalari teng böladi (rasm, a). Fokusdan ötib, direktrisaga tik bölgan FN töğri çiziq P.ning öqi, öq b-n P.ning kesişiş nuqtasi uçi deyiladi. P. öz öqiga nisbatan simmetrik çiziq. Havo qarşiligi qisobga olinmasa, boşlanğiç tezligi vertikal bölmagan, erkin harakatlanayotgan jiyemning trayektoriyasi P. çizadi. P.ni öz öqi atrofida aylantirib hosil qilingan sirt (aylanma paraboloid) parallel nurlarni bir nuqtaga yiğadi va, aksinça, fokusidan tarqalayotgan nurlar paraboloiddan qaytib, parallel dasta hosil qiladi. P.ning bu xossasidan projektor va avtomobil faralari yasaşda, quyoş energiyasini qöllaş (konsentratorlar) da foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРАБОЛА (юн. parabole) — 2-тартибли ясси эгри чизиқ; ҳар бир нуқтасидан фокус деб аталадиган нуқта ва директриса деб аталадиган тўғри чизиққача масофалари тенг бўлади (расм, а). Фокусдан ўтиб, директрисага тик бўлган FN тўғри чизиқ П.нинг ўқи, ўқ б-н П.нинг кесишиш нуқтаси учи дейилади. П. ўз ўқига нисбатан симметрик чизиқ. Ҳаво қаршилиги қисобга олинмаса, бошланғич тезлиги вертикал бўлмаган, эркин ҳаракатланаётган жиемнинг траекторияси П. чизади. П.ни ўз ўқи атрофида айлантириб ҳосил қилинган сирт (айланма параболоид) параллел нурларни бир нуқтага йиғади ва, аксинча, фокусидан тарқалаётган нурлар параболоиддан қайтиб, параллел даста ҳосил қилади. П.нинг бу хоссасидан прожектор ва автомобиль фаралари ясашда, қуёш энергиясини қўллаш (концентраторлар) да фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.