Parana
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70–71-b. — ziyouz.com
Parana (guarani indeyslari tilida — katta daryo) — Jan. Amerikadagi dare, kattaligi böyiça qit'ada Amazonka daryosidan keyin 2-örinda. Braziliya va Argentina hududlarida, qisman Argentina b-n Paragvay çegara-sidan oqadi. Uz. 4380 km, havzasining mayd. 2663 ming km2 (Urugvay daryosi b-n birga 2970 ming km2). Riograndi va Paranaiba daryolarining qöşilişidan hosil bölgan. Braziliya yassitoğligidan boşlanadi. P.da ostona va şarşara köp. Dare Parana lavali platosini kesib ötgaç, Posadas ş. yonidan boşlab La-Plata payettekisligidan oqadi. Quyi qismida Urugvay daryosi b-n qöşilgaç, Atlantika okea-nining La-Plata qöltiği (estuariysi)ga kuyiladi. Yomğir suvlaridan töyinadi. Tölin suv davri yanv.—may oylariga töğri keladi. Quyi oqimida yillik örtaça suv sarfi 17,5 ming m3/s, maksimali 30 ming m3/s. Dare yiliga okeanga 552 km3 (Urugvay daryosi b-n birga 725 km3) suv, 150 mln.t gaça oqiziq keltiradi. Posadas ş.gaça kema katnaydi. Yirik GES va suv omborlari qurilgan. P. buyida Posadas, Korriyentes, Santa-Fe, Parana, Rosario; La-Plata estuariysi sohilida Buenos-Ayres va Montevideo ş.lari joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРАНА (гуарани индейслари тилида — катта дарё) — Жан. Америкадаги даре, катталиги бўйича қитъада Амазонка дарёсидан кейин 2-ўринда. Бразилия ва Аргентина ҳудудларида, қисман Аргентина б-н Парагвай чегара-сидан оқади. Уз. 4380 км, ҳавзасининг майд. 2663 минг км2 (Уругвай дарёси б-н бирга 2970 минг км2). Риогранди ва Паранаиба дарёларининг қўшилишидан ҳосил бўлган. Бразилия ясситоғлигидан бошланади. П.да остона ва шаршара кўп. Даре Парана лавали платосини кесиб ўтгач, Посадас ш. ёнидан бошлаб Ла-Плата паеттекислигидан оқади. Қуйи қисмида Уругвай дарёси б-н қўшилгач, Атлантика океа-нининг Ла-Плата қўлтиғи (эстуарийси)га куйилади. Ёмғир сувларидан тўйинади. Тўлин сув даври янв.—май ойларига тўғри келади. Қуйи оқимида йиллик ўртача сув сарфи 17,5 минг м3/с, максимали 30 минг м3/с. Даре йилига океанга 552 км3 (Уругвай дарёси б-н бирга 725 км3) сув, 150 млн.т гача оқизиқ келтиради. Посадас ш.гача кема катнайди. Йирик ГЭС ва сув омборлари қурилган. П. буйида Посадас, Корриентес, Санта-Фе, Парана, Росарио; Ла-Плата эстуарийси соҳилида Буэнос-Айрес ва Монтевидео ш.лари жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.