Parfenon
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 98-b. — ziyouz.com
Parfenon (yun. parthenon, parthenos — bokira qiz) — Akropol (Afina)dagi ma'buda Afina ibodatxonasi, yunon me'morligi san'atining ulkan yodgorligi. Mil. av. 447—438 y.larda Iktin va Kallikrat tomonidan qurilgan. Ibodatxonada katta sellalar (di-niy haykallar uçun xonalar) va kiçik xonalar (xuddi ibodatxona kabi «Parfenon» deb nomlangan) bölib, ularda xazinalar saklaş möljallangan. Bu xonalar (tarhi 30,89x96,54 m) doriy kolonnadalari b-n öralgan. Haşamatli oq marmarli inşoot Fidiy va yunon haykaltaroşlari işlagan haykaltaroşlik bezaklari b-n töldirilgan. Bino tarzi hoşiyasi metoplarida kentavr, bahaybat odam, amazonkalarning özaro kuraş sahnalari, frontonlari haykaltaroşlik mujassomoti b-n bezatilgan. P. me'morligida yunon san'atining buyukligi uning gullagan davridagi garmoniyasi, gözalligi, hayotiyligi aks ettirilgan. 1687 y.da turklar b-n bölgan uruşda venetsiyaliklar tomonidan vayron qilingan. 1801—03 y.lar P. haykallari Angliyaga olib ketilib, 1816 y. Britaniya muzeyiga qöyilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРФЕНОН (юн. parthenon, parthenos — бокира қиз) — Акропол (Афина)даги маъбуда Афина ибодатхонаси, юнон меъморлиги санъатининг улкан ёдгорлиги. Мил. ав. 447—438 й.ларда Иктин ва Калликрат томонидан қурилган. Ибодатхонада катта целлалар (ди-ний ҳайкаллар учун хоналар) ва кичик хоналар (худди ибодатхона каби «Парфенон» деб номланган) бўлиб, уларда хазиналар саклаш мўлжалланган. Бу хоналар (тарҳи 30,89х96,54 м) дорий колоннадалари б-н ўралган. Ҳашаматли оқ мармарли иншоот Фидий ва юнон ҳайкалтарошлари ишлаган ҳайкалтарошлик безаклари б-н тўлдирилган. Бино тарзи ҳошияси метопларида кентавр, баҳайбат одам, амазонкаларнинг ўзаро кураш саҳналари, фронтонлари ҳайкалтарошлик мужассомоти б-н безатилган. П. меъморлигида юнон санъатининг буюклиги унинг гуллаган давридаги гармонияси, гўзаллиги, ҳаётийлиги акс эттирилган. 1687 й.да турклар б-н бўлган урушда венецияликлар томонидан вайрон қилинган. 1801—03 й.лар П. ҳайкаллари Англияга олиб кетилиб, 1816 й. Британия музейига қўйилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.