Pargari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Pargari (fors, pargar — sirkul) —pargar yordamida naqş yaratiş usuli hamda şu usulda yaratilgan naqş. Naqqoş usta pargar, çizğiç yordamida kalam b-n naqş mujassamotini çizib yaratadi. P. usuli murakkab, ustadan qunt, köp mehnat, handasiy şakllar hosil qilişda bilimdonlik, mahorat talab qiladi. Bezatilayotgan sirtning xom aşyosiga qarab çizib, böyab, öyib tasvir hosil qilib, zaminini öyib börtma tasvir (relyef) qosil qilib işlanadi. Iş jarayonida usta tayyor ulgi (andoza)dan foydalanişi yoki be-zatiladigan yuzaga özi çizma çizib, keyin uni işlaşi mumkin, işlaganda turli (iskana, nov iskana, gurzi, öyma qalamlar, tişli iskana kabi) asboblardan foydalanadi. P. Örta Osiyo qududi (jumladan, özbek va tojik xa-lk/1ari)da keng tarqalgan. Panjara, ganç öymakorligida, sopol va çinni idişlarni böyaşda köp qöllaniladigan aylana naqşlar ham P. deb ataladi. Me'moriy qismlarda P. naqşlar yirik bölib, odatda, loklanmaydi; rözğor buyumlari, uy jihozlarida kiçik bölib, pardozlanadi xamda lokla-nadi. Ustalardan T.Ayyubxöjayev, K..H-aydarov, S.Xöjayev, O.Fayzullayev va b. yoğoç öymakorligida, Usta Şirin, M.Usmonov va b. ganç öymakorligida P. naqşlarning jozibali namunalarini yaratgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРГАРИ (форс, паргар — циркуль) —паргар ёрдамида нақш яратиш усули ҳамда шу усулда яратилган нақш. Наққош уста паргар, чизғич ёрдамида калам б-н нақш мужассамотини чизиб яратади. П. усули мураккаб, устадан қунт, кўп меҳнат, ҳандасий шакллар ҳосил қилишда билимдонлик, маҳорат талаб қилади. Безатилаётган сиртнинг хом ашёсига қараб чизиб, бўяб, ўйиб тасвир ҳосил қилиб, заминини ўйиб бўртма тасвир (рельеф) қосил қилиб ишланади. Иш жараёнида уста тайёр улги (андоза)дан фойдаланиши ёки бе-затиладиган юзага ўзи чизма чизиб, кейин уни ишлаши мумкин, ишлаганда турли (искана, нов искана, гурзи, ўйма қаламлар, тишли искана каби) асбоблардан фойдаланади. П. Ўрта Осиё қудуди (жумладан, ўзбек ва тожик ха-лк/1ари)да кенг тарқалган. Панжара, ганч ўймакорлигида, сопол ва чинни идишларни бўяшда кўп қўлланиладиган айлана нақшлар ҳам П. деб аталади. Меъморий қисмларда П. нақшлар йирик бўлиб, одатда, локланмайди; рўзғор буюмлари, уй жиҳозларида кичик бўлиб, пардозланади хамда локла-нади. Усталардан Т.Айюбхўжаев, К..Ҳ-айдаров, С.Хўжаев, О.Файзуллаев ва б. ёғоч ўймакорлигида, Уста Ширин, М.Усмонов ва б. ганч ўймакорлигида П. нақшларнинг жозибали намуналарини яратган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.