Parkinsonizm
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Parkinsonizm PARKINSONIZM, Parkinson kasalligi, titroq falaj — markaziy nerv sistemasining surun-kali kasalligi; ateroskleroz, ensefalit, jismoniy şikastlaniş va b.da boş miyaning pust osti yadrolari za-rarlanişidan paydo böladigan klinik sindrom. Ingliz vraçi J. Parkinson 1817 yili ta'riflab bergan. P.da muskullar taranglaşadi, yuz xarakatsiz bölib, qotib qoladi, bemor mayda qadam taşlab yuradi, xarakatlari çeklanadi, hatto kiyiniş, tugmalarni qadaşda qiynaladi. Titroq falaj köproq qöl panjalaridan boşlanadi (bemor göyo barmoklari b-n şarçalar yasayotgandek harakat qiladi); bemorning boşi, oyoqlari ham titraydi, bemor qimirlamay turganda yoki juda hayajonlanganida, odatda, titroq kuçayadi, harakatlanganida kamayadi va uxlagan paytida bosiladi. Bemor buy-ruq b-n osonroq harakat qiladi. Uy şaroitida vraç tavsiyasiga köra, muskullar taranglaşuvini turli xil maşklar yordamida bartaraf etiş mumkin, bu maşklarni yaxşisi iliq suvda qila boşlagan ma'qul ( u muskullarning böşaşuvini osonlaştiradi). Bunday bemorlarga tinç şaroitda qöl, oyoq va tanani maşq qildiriş uçun yengil gimnastika b-n şuğullaniş, aniq harakatlar: mozaikalar yiğiş, bolalar kubiklarini teriş foydalidir. P.ga çalingan bemorlarni (juda qiyin bölsa ham) öz-öziga qaraşga va imko-niyat doirasida uydagilarga yordam berişga örgatib boriş lozim, çunki şular ham jismoniy maşq hisoblanadi. Hamma dori vositalari vraç körsatmasiga binoan berilişi lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРКИНСОНИЗМ, Паркинсон касаллиги, титроқ фалаж — марказий нерв системасининг сурун-кали касаллиги; атеросклероз, энцефалит, жисмоний шикастланиш ва б.да бош миянинг пуст ости ядролари за-рарланишидан пайдо бўладиган клиник синдром. Инглиз врачи Ж. Паркинсон 1817 йили таърифлаб берган. П.да мускуллар таранглашади, юз харакатсиз бўлиб, қотиб қолади, бемор майда қадам ташлаб юради, харакатлари чекланади, ҳатто кийиниш, тугмаларни қадашда қийналади. Титроқ фалаж кўпроқ қўл панжаларидан бошланади (бемор гўё бармоклари б-н шарчалар ясаётгандек ҳаракат қилади); беморнинг боши, оёқлари ҳам титрайди, бемор қимирламай турганда ёки жуда ҳаяжонланганида, одатда, титроқ кучаяди, ҳаракатланганида камаяди ва ухлаган пайтида босилади. Бемор буй-руқ б-н осонроқ ҳаракат қилади. Уй шароитида врач тавсиясига кўра, мускуллар таранглашувини турли хил машклар ёрдамида бартараф этиш мумкин, бу машкларни яхшиси илиқ сувда қила бошлаган маъқул ( у мускулларнинг бўшашувини осонлаштиради). Бундай беморларга тинч шароитда қўл, оёқ ва танани машқ қилдириш учун енгил гимнастика б-н шуғулланиш, аниқ ҳаракатлар: мозаикалар йиғиш, болалар кубикларини териш фойдалидир. П.га чалинган беморларни (жуда қийин бўлса ҳам) ўз-ўзига қарашга ва имко-ният доирасида уйдагиларга ёрдам беришга ўргатиб бориш лозим, чунки шулар ҳам жисмоний машқ ҳисобланади. Ҳамма дори воситалари врач кўрсатмасига биноан берилиши лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.