Parodontoz
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 90–91-b. — ziyouz.com
Parodontoz (para... va yun. odontos — tiş), alveolyar pioreya — tiş atrofidagi töqimalar (parodont) ning surunkali yalliğlanişi, alveolyar ösimtalar (tiş katakçalari) atrofiyalanadi va oqibatda tişlar qimirlab tuşib ketadi. Örta va katta yoşdagi kişilar, ba'zan yoşlar, hatto bolalarda ham uçraydi. P: parodont to-mirlari va nervlarining buzilişi yoki kasallanişi natijasida tiş atrofidagi töqimalarning qon b-n yetarli ta'minlanmasligi oqibatida vu-judga keladi. Kasallangan tişlarni olib taşlagandan keyin qolgan tişlarga ovqat çaynaganda zör kelişi, tişda toş yiğilişi, tişni töğri parvariş qilmaslik, notöğri tişlaş, yasama tişlarni töğri qöymaslik, şuningdek, organizmning umu-miy kasalliklari P.ga sabab bölişi mumkin. P.da tişning suyak töqimasi asta-sekin söriladi, tişlar qimirlab qoladi, ba'zan milk yalliğlanib şi-şadi, qonaydi, oğizdan qöllansa hid keladi. P.da milkda yiringli pilla hosil böladi. Kasallikning oldi olinmasa, milk yalliğlanadi (gingivit), körinişidan soğlom tiş asta-sekin kimirlab tuşib ketadi. P. natijasida ovkat çaynaş va hazm qiliş buziladi. Bemorga individual va kompleks davo kilinadi. P.da stomatolog vraç kursatmalariga qat'iy rioya kiliş kerak.
P.ning oldini olişda kundalik ovqat turi va tarkibi muhim ahamiyatga ega; qattiq ovqatlar milkni tabiiy massaj qiladi va yumşoq tiş katlamlaridan tozalaydi. Ovqatdan keyin meva va sabzavotlar (sabzi, olma va b.) yeb turiş foydali.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРОДОНТОЗ (пара... ва юн. odontos — тиш), альвеоляр пиорея — тиш атрофидаги тўқималар (пародонт) нинг сурункали яллиғланиши, альвеоляр ўсимталар (тиш катакчалари) атрофияланади ва оқибатда тишлар қимирлаб тушиб кетади. Ўрта ва катта ёшдаги кишилар, баъзан ёшлар, ҳатто болаларда ҳам учрайди. П: пародонт то-мирлари ва нервларининг бузилиши ёки касалланиши натижасида тиш атрофидаги тўқималарнинг қон б-н етарли таъминланмаслиги оқибатида ву-жудга келади. Касалланган тишларни олиб ташлагандан кейин қолган тишларга овқат чайнаганда зўр келиши, тишда тош йиғилиши, тишни тўғри парвариш қилмаслик, нотўғри тишлаш, ясама тишларни тўғри қўймаслик, шунингдек, организмнинг уму-мий касалликлари П.га сабаб бўлиши мумкин. П.да тишнинг суяк тўқимаси аста-секин сўрилади, тишлар қимирлаб қолади, баъзан милк яллиғланиб ши-шади, қонайди, оғиздан қўлланса ҳид келади. П.да милкда йирингли пилла ҳосил бўлади. Касалликнинг олди олинмаса, милк яллиғланади (гингивит), кўринишидан соғлом тиш аста-секин кимирлаб тушиб кетади. П. натижасида овкат чайнаш ва ҳазм қилиш бузилади. Беморга индивидуал ва комплекс даво килинади. П.да стоматолог врач курсатмаларига қатъий риоя килиш керак.
П.нинг олдини олишда кундалик овқат тури ва таркиби муҳим аҳамиятга эга; қаттиқ овқатлар милкни табиий массаж қилади ва юмшоқ тиш катламларидан тозалайди. Овқатдан кейин мева ва сабзавотлар (сабзи, олма ва б.) еб туриш фойдали.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.