Paropamiz toğlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92-b. — ziyouz.com
Paropamiz toğlari - Afğonistonning şim.-ğarbiy qismidagi toğ sistemasi. Şim.-ğarbiy etaklari — Bodxiz va Qorabel qirlari Turkma-niston hududida. Kenglik böylab yotuvçi tizmalar (Bandi Turkiston, Sa-fedköh va b.) dan iborat. Uz. 600 km çamasida, eni 250 km gaça. Köp qis-mining bal. 3000— 3500 m; eng baland joyi 4565 m (Hisor tizmasida). Toğlar aksari ohaktoş va slanetslardan, jan. va şarqida granit va gneyslardan tuzilgan. Şim. etaklari lyoss b-n qoplangan. Iqlimi subtropik, kontinen-tal iqlim; vodiylarda t-ra iyulda 24— 30°, yanv.da 0—8°. Yillik yoğin 100—350 mm. Landşafti aksari qismida toğ çöli va daştidan iborat. Siyrak arça örmonlari ham bor. Yovvoyi xdyvonlardan toğ eçkisi va qöyi, jayran, qulon, kemiruvçilar va sudraluvçilar yaşaydi. Aholisi toğlarda köçmançi çorvaçilik b-n hayot keçiradi. Vodiylarda boğlar, tokzorlar bor. Bugaoy va paxta yetiştiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРОПАМИЗ ТОҒЛАРИ - Афғонистоннинг шим.-ғарбий қисмидаги тоғ системаси. Шим.-ғарбий этаклари — Бодхиз ва Қорабел қирлари Туркма-нистон ҳудудида. Кенглик бўйлаб ётувчи тизмалар (Банди Туркистон, Са-федкўҳ ва б.) дан иборат. Уз. 600 км чамасида, эни 250 км гача. Кўп қис-мининг бал. 3000— 3500 м; энг баланд жойи 4565 м (Ҳисор тизмасида). Тоғлар аксари оҳактош ва сланецлардан, жан. ва шарқида гранит ва гнейслардан тузилган. Шим. этаклари лёсс б-н қопланган. Иқлими субтропик, континен-тал иқлим; водийларда т-ра июлда 24— 30°, янв.да 0—8°. Йиллик ёғин 100—350 мм. Ландшафти аксари қисмида тоғ чўли ва даштидан иборат. Сийрак арча ўрмонлари ҳам бор. Ёввойи хдйвонлардан тоғ эчкиси ва қўйи, жайран, қулон, кемирувчилар ва судралувчилар яшайди. Аҳолиси тоғларда кўчманчи чорвачилик б-н ҳаёт кечиради. Водийларда боғлар, токзорлар бор. Бугаой ва пахта етиштирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.