Parvonaçi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Parvonaçi — hukmdor farmoni va buyruqlarini bituvçi kotib. 1) Xiva xonligida qozi va inoqdan keyingi oliy darajadagi saroy mansabdori. P. mansabi saltanat uçun buyuk xizmatlari evaziga xon tomonidan in'om tar-zida berilgan. P. vafotidan söng uning örniga töğridan-töğri farzandi tay-inlangan, unga zardöz liboslar, ol-tin piçoq va tulpor ot tuhfa kilingan. 2) Buxoro xonligida P. amirning tayançi hisoblangan oliy lavozimlardan biri, otaliq hamda devonbegidan keyingi 3mansabdor şaxs. P. amir tomonidan çiqarilgan yorlikdarni arkoni davlat hamda beklarga taqdim etgan, ayni çoğda xonlikda yaşovçi arablar işi b-n şuğullaniş uçun mas'ul hisoblangan. Yuqori mansabga tayinlangan amaldor P. takdim etgan farmonni 3 kun mobaynida öz sallasiga qistirib yurişi lozim bölgan. Amir qabulxonasida P. uçun maxsus örindiq bölgan. P. ba'zan harbiy harakatlarda iştirok etib, muayyan qismlarga qömondonlik qilgan. 3) Qöqon xonligida saroy mansabi. P.lar viloyatni ham boşqariş huquqiga ega bölganlar. Mac, 1844 y. Çust hokimi Rahmatulloh P. edi.
Ad.: Semyonov A., Buxarskiy traktat o çinax i zvaniyax i ob obyazannostyax nositeley ix v srednevekovoy Buxare, Sovetskoye vostokovedeniye, t.5, 1948; Mirza Badi, Divan. Madjma al-arkam («Predpisaniya fiska»)(Primeri dokumentatsii v Buxare XVIII v.). Faksimile rukopisi. Vvedeniye, perevod, primeçaniya i prilojeniya A.B. Vildanovoy, M., 1981; Beysembiyev T.K., «Ta'rixi Şaxruxi» kak istoriçeskiy istoçnik, Alma Ata, 1987.
Hamidulla Dadaboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРВОНАЧИ — ҳукмдор фармони ва буйруқларини битувчи котиб. 1) Хива хонлигида қози ва иноқдан кейинги олий даражадаги сарой мансабдори. П. мансаби салтанат учун буюк хизматлари эвазига хон томонидан инъом тар-зида берилган. П. вафотидан сўнг унинг ўрнига тўғридан-тўғри фарзанди тай-инланган, унга зардўз либослар, ол-тин пичоқ ва тулпор от туҳфа килинган. 2) Бухоро хонлигида П. амирнинг таянчи ҳисобланган олий лавозимлардан бири, оталиқ ҳамда девонбегидан кейинги 3мансабдор шахс. П. амир томонидан чиқарилган ёрликдарни аркони давлат ҳамда бекларга тақдим этган, айни чоғда хонликда яшовчи араблар иши б-н шуғулланиш учун масъул ҳисобланган. Юқори мансабга тайинланган амалдор П. такдим этган фармонни 3 кун мобайнида ўз салласига қистириб юриши лозим бўлган. Амир қабулхонасида П. учун махсус ўриндиқ бўлган. П. баъзан ҳарбий ҳаракатларда иштирок этиб, муайян қисмларга қўмондонлик қилган. 3) Қўқон хонлигида сарой мансаби. П.лар вилоятни ҳам бошқариш ҳуқуқига эга бўлганлар. Mac, 1844 й. Чуст ҳокими Раҳматуллоҳ П. эди.
Ад.: Семёнов А., Бухарский трактат о чинах и званиях и об обязанностях носителей их в средневековой Бухаре, Советское востоковедение, т.5, 1948; Мирза Бади, Диван. Маджма ал-аркам («Предписания фиска»)(Примеры документации в Бухаре XVIII в.). Факсимиле рукописи. Введение, перевод, примечания и приложения А.Б. Вильдановой, М., 1981; Бейсембиев Т.К., «Та’рихи Шахрухи» как исторический источник, Алма Ата, 1987.
Ҳамидулла Дадабоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.