Passat oqimlari
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 106-b. — ziyouz.com
Passat oqimlari — okean yuzasida passatlar ta'sirida hosil böladigan suv oqimlari. Atlantika va Tinç okeanlarda — Şim. va Jan. P. o., Hind okeanida — Jan. yarim şardagi P.o. mavjud. Passat şamollari esib turga-nidan P.o. şarkdan garbga tomon soatiga 1—2 km tezlikda harakat qiladi (okeanlarning ğarbiy qismlarida bu tezlik soatiga 3 km ga yetadi). P.o. okeanlarning şarqida, antitsiklon aylanma şamollarning sovuq oqimlaridan boşlanadi; ğarbga siljigan sari ançagina isib qoladi. Ekvatorda şim.-şarqiy va jan.-şarqiy passatlar ta'sirida şim. va jan. P.o. oraliğida (ekvatorial) teskari oqimlar vujudga keladi. Bu tizim Tinç okeanda yil böyi davom etadi; Atlantika okeanida yezda böladi; Hind okeanida kişki P.o. yöq, çunki bu okeanning şim. kismi mussonlar ta'sirida böladi. Okeanlarning ğarbiy qismlarida P. o.dan iliq oqimlar boşlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАССАТ ОҚИМЛАРИ — океан юзасида пассатлар таъсирида ҳосил бўладиган сув оқимлари. Атлантика ва Тинч океанларда — Шим. ва Жан. П. о., Ҳинд океанида — Жан. ярим шардаги П.о. мавжуд. Пассат шамоллари эсиб турга-нидан П.о. шаркдан гарбга томон соатига 1—2 км тезликда ҳаракат қилади (океанларнинг ғарбий қисмларида бу тезлик соатига 3 км га етади). П.о. океанларнинг шарқида, антициклон айланма шамолларнинг совуқ оқимларидан бошланади; ғарбга силжиган сари анчагина исиб қолади. Экваторда шим.-шарқий ва жан.-шарқий пассатлар таъсирида шим. ва жан. П.о. оралиғида (экваториал) тескари оқимлар вужудга келади. Бу тизим Тинч океанда йил бўйи давом этади; Атлантика океанида езда бўлади; Ҳинд океанида кишки П.о. йўқ, чунки бу океаннинг шим. кисми муссонлар таъсирида бўлади. Океанларнинг ғарбий қисмларида П. о.дан илиқ оқимлар бошланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.