Patopsixologiya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 118–119-b. — ziyouz.com
Patopsixologiya (yun. pathos -kasallik va psixologiya) — psixologiya sohasi. Inson boş miyasining za-rarlanişi yoki uning yetarli darajada rivojlanmaganligi natijasida kelib çiqadigan ruhiy kasalliklarni örganadi. P. psixiatriya b-n mustahkam boğlangan. P. 19-a. oxiridan riyujlana boşladi. Dastlabki psixologik tajriba la-b.larini nemis psixologi V. Vundt taşkil qiddi. Patologik özgarişlarning taxlili soğlom kişilarning xususiyatlari, holatlari, bilim jarayonlari şakllanişi va keçişining öziga xosligi b-n taqqoslaş asosida amalga oşiriladi. P. kasallikning paydo bölişi uning tuzalişi, simptom b-n sindromlarning örin almaşişini klinik qonuniy holat deb hisoblaydi. P. sezgi, idrok, tasavvur, xotira, ta-fakkur, xayol, malakalar, könikmalar, hissiyot, iroda singari ruhiy jarayonlar hamda holatlarning buzilişini psixologik jihatdan tahlil qiladi. U ruhiy jarayonlar tuzilişining öziga xosligi, keçişining xususiyatlarini tadqiqetadi. P. psixik funksiyalar buzilişini tiklaşning ilmiy asoslangan metodlarini işlab çiqişga yordam beradi. Ruhiy nuqsonlarni töldirişning oqilona usullaridan foydalaniş evaziga kasallikni tezkor tuzatiş im-koniyati tuğiladi. P. ma'lumotlaridan taşhis qöyiş maqsadlarida, psixiat-rik ekspertizada — mehnat, sud, har-biy ekspertizada foydalaniladi. P. bolalar psixiatriyasida aloxdda axamiyatli bölib, u intellekt pasayişi da-rajasini belgilaşda, bolaning öqiş qobiliyatini oldindan aytib berişda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАТОПСИХОЛОГИЯ (юн. pathos -касаллик ва психология) — психология соҳаси. Инсон бош миясининг за-рарланиши ёки унинг етарли даражада ривожланмаганлиги натижасида келиб чиқадиган руҳий касалликларни ўрганади. П. психиатрия б-н мустаҳкам боғланган. П. 19-а. охиридан риюжлана бошлади. Дастлабки психологик тажриба ла-б.ларини немис психологи В. Вундт ташкил қидди. Патологик ўзгаришларнинг тахлили соғлом кишиларнинг хусусиятлари, ҳолатлари, билим жараёнлари шаклланиши ва кечишининг ўзига хослиги б-н таққослаш асосида амалга оширилади. П. касалликнинг пайдо бўлиши унинг тузалиши, симптом б-н синдромларнинг ўрин алмашишини клиник қонуний ҳолат деб ҳисоблайди. П. сезги, идрок, тасаввур, хотира, та-факкур, хаёл, малакалар, кўникмалар, ҳиссиёт, ирода сингари руҳий жараёнлар ҳамда ҳолатларнинг бузилишини психологик жиҳатдан таҳлил қилади. У руҳий жараёнлар тузилишининг ўзига хослиги, кечишининг хусусиятларини тадқиқэтади. П. психик функциялар бузилишини тиклашнинг илмий асосланган методларини ишлаб чиқишга ёрдам беради. Руҳий нуқсонларни тўлдиришнинг оқилона усулларидан фойдаланиш эвазига касалликни тезкор тузатиш им-конияти туғилади. П. маълумотларидан ташҳис қўйиш мақсадларида, психиат-рик экспертизада — меҳнат, суд, ҳар-бий экспертизада фойдаланилади. П. болалар психиатриясида алохдда ахамиятли бўлиб, у интеллект пасайиши да-ражасини белгилашда, боланинг ўқиш қобилиятини олдиндан айтиб беришда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.