Paxtakor tumani

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 132–133-b. — ziyouz.com

Paxtakor tumani - Jizzax viloyati tarkibidagi tuman. 1967 y. 9 yanv.da Mirzaçöl jan.-ğarbidagi özlaştirilgan yerlar negizida Sirdaryo viloyati tarkibida taşkil etilgan. 1974 y. Jizzax viloyati taşkil etilişi munosabati b-n uşbu viloyat tarkibiga ötkazilgan. Ğarbda Zafaro-bod va Arnasoy, şim.da Döstlik, şarqda Sirdaryo viloyati Şarof Raşidov tumanlari va viloyatning Zarbdor, jan.da Jizzax tumanlari b-n çe-garadoş. Mayd. 0,38 ming km2. Aholisi 57,9 ming kişi (2003). P.t.da 1 şahar (Paxtakor), 7 qişloq fuqarolari yiğini (Akmal Ikromov, Mingçinor, Olmazor, Oqbuloq, Paxtakor, Samarqand, Çamanzor) bor. Markazi — Paxtakor ş.

Tabiati. Tuman hududi Mirzaçölning ğarbida joylaşgan. Relyefi, asosan, tekislik (örtaça bal. 295 m). Yer osti suvlari yuza va şör hamda şörtob. Tuman hududidan Jan. Mirzaçöl Kanali ötgan. Oqova şör suvlarni çiqarib yuboriş uçun zovurlar qazilgan. Iqlimi keskin kontinental. Iyulning örtaça t-rasi 30—35°, eng yuqori t-ra 40°, yanv.niki —4°. Yillik yoğin 280—300 mm. Vegetatsiya davri 205— 210 kun. Tuproqlari, asosan, böz, oç böz, şörxok tuproqlar. Yovvoyi ösimliklardan yantoq, şöra, şuvoq, qönğirboş, qiyoq, qamiş, yulğun, oqboş, ğumay, peçak, ituzum, tol, jiyda, terak ösadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, çiyaböri, quyon, kala-muş, ilon, kaltakesak; quşlardan ördak, tustovuq, qirğovul, kalxat, kaptar, çuğurçiq, qarğa, söfitörğay, mayna va b. bor.

Aholisi, asosan, özbeklar (88%), şuningdek, qozoq, rus, ukrain va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1 km2 ga örtaça 152 kişi töğri keladi. Şaharliklar 19,4 ming kişi, qişloq axoliyey 38,5 ming kişi.

Xöjaligi. Tuman xöjaligi, asosan, q.x.ga ixtisoslaşgan. Sanoat, transport, aloqa korxonalari bor. Şirkat xöjaliklari paxtaçilik, ğallaçilik, sabzavotçilik, polizçilik, boğdorçilik, çorvaçilik b-n şuğullanadi. Tumanda Özbekiston—Polşa «Özpolteks» qöşma korxonasi, 140 ga yaqin kiçik korxona va xususiy firmalar, aksiyadorlik jamiyatlari, 2 paxta tozalaş z-di, q.x. texnikasini ta'mirlaş korxonasi, Paxtakor ş. bozori mavjud. Q.x.ning yetakçi tarmoklari — paxtaçilik, ğallaçilik. Suğoriladigan yerlar 26,5 ming ga dan ziyod, şu jumladan, 12,8 ming ga yerga paxta, 11,1 ming ga yerga ğalla, 2,6 ming ga yerga boşqa ekinlar ekiladi. 12 şirkat, 965 fermer xöjaliklari bor. Tuman şirkat va şaxsiy xöjaliklarida 15,2 mingga yaqin qoramol, 11,4 mingdan ziyod qöy va eçki, 275 yilqi boqiladi (1999). P.t.da 20 umumiy ta'lim maktabi (13,2 ming öquvçi), şu jumladan, internatmaktab, boks va kuraş maktabi, bolalar sport maktabi, litsey, kasb-hunar kolleji, madaniyat va istirohat boği, badiiy havaskorlik, folklor-etnografik ansambllari işlab turibdi. Markaziy stadion, bolalar sport majmuasi, yopiq suziş havzasi, şahardagi har bir mahallada sport majmualari faoliyat körsatadi. Markaziy kasalxona (280 örin), kattalar va bolalar poliklinikalari, 5 qişloq vraçlik punkti va b. tibbiy muassasalar bor.

P. — Jizzax, P. — Toşkent, P. — Guliston, P. — Samarqand yönalişlari böyiça avtobus qatnovi yölga qöyilgan.

1969 y.dan «Paxtakor» gaz. çiqadi (1999 y.da adadi 1 ming). PAXTAOBOD — Andijon viloyati Paxtaobod tumanidagi şahar (1975 y. gaça Qöqon qişloq şaharçasi). Tuman markazi. Viloyat markazi (Andijon ş.)dan 44 km, yaqin t.y. stansiyasi— Tentaksoy (1 km). Aholisi 23,2 ming kişi (2003).

P.da tuman hokimiyati binosi, davlat, ma'muriy, quriliş taşkilotlari, avtokorxona, non mahsulotlari i.ç. korxonasi, 5 umumiy ta'lim maktabi, kasb-hunar kolleji, musiqa, sport maktablari, stadion, kutubxona, klublar, madaniyat va istiroxat boği, muzey, kasalxona, poliklinika, dorixo-na, savdo va maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari bor.

P. — Andijon yönalişida avtobuslar katnaydi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПАХТАКОР ТУМАНИ - Жиззах вилояти таркибидаги туман. 1967 й. 9 янв.да Мирзачўл жан.-ғарбидаги ўзлаштирилган ерлар негизида Сирдарё вилояти таркибида ташкил этилган. 1974 й. Жиззах вилояти ташкил этилиши муносабати б-н ушбу вилоят таркибига ўтказилган. Ғарбда Зафаро-бод ва Арнасой, шим.да Дўстлик, шарқда Сирдарё вилояти Шароф Рашидов туманлари ва вилоятнинг Зарбдор, жан.да Жиззах туманлари б-н че-гарадош. Майд. 0,38 минг км2. Аҳолиси 57,9 минг киши (2003). П.т.да 1 шаҳар (Пахтакор), 7 қишлоқ фуқаролари йиғини (Акмал Икромов, Мингчинор, Олмазор, Оқбулоқ, Пахтакор, Самарқанд, Чаманзор) бор. Маркази — Пахтакор ш.

Табиати. Туман ҳудуди Мирзачўлнинг ғарбида жойлашган. Рельефи, асосан, текислик (ўртача бал. 295 м). Ер ости сувлари юза ва шўр ҳамда шўртоб. Туман ҳудудидан Жан. Мирзачўл Канали ўтган. Оқова шўр сувларни чиқариб юбориш учун зовурлар қазилган. Иқлими кескин континентал. Июлнинг ўртача т-раси 30—35°, энг юқори т-ра 40°, янв.ники —4°. Йиллик ёғин 280—300 мм. Вегетация даври 205— 210 кун. Тупроқлари, асосан, бўз, оч бўз, шўрхок тупроқлар. Ёввойи ўсимликлардан янтоқ, шўра, шувоқ, қўнғирбош, қиёқ, қамиш, юлғун, оқбош, ғумай, печак, итузум, тол, жийда, терак ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан тулки, чиябўри, қуён, кала-муш, илон, калтакесак; қушлардан ўрдак, тустовуқ, қирғовул, калхат, каптар, чуғурчиқ, қарға, сўфитўрғай, майна ва б. бор.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар (88%), шунингдек, қозоқ, рус, украин ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1 км2 га ўртача 152 киши тўғри келади. Шаҳарликлар 19,4 минг киши, қишлоқ ахолией 38,5 минг киши.

Хўжалиги. Туман хўжалиги, асосан, қ.х.га ихтисослашган. Саноат, транспорт, алоқа корхоналари бор. Ширкат хўжаликлари пахтачилик, ғаллачилик, сабзавотчилик, полизчилик, боғдорчилик, чорвачилик б-н шуғулланади. Туманда Ўзбекистон—Польша «Ўзполтекс» қўшма корхонаси, 140 га яқин кичик корхона ва хусусий фирмалар, акциядорлик жамиятлари, 2 пахта тозалаш з-ди, қ.х. техникасини таъмирлаш корхонаси, Пахтакор ш. бозори мавжуд. Қ.х.нинг етакчи тармоклари — пахтачилик, ғаллачилик. Суғориладиган ерлар 26,5 минг га дан зиёд, шу жумладан, 12,8 минг га ерга пахта, 11,1 минг га ерга ғалла, 2,6 минг га ерга бошқа экинлар экилади. 12 ширкат, 965 фермер хўжаликлари бор. Туман ширкат ва шахсий хўжаликларида 15,2 мингга яқин қорамол, 11,4 мингдан зиёд қўй ва эчки, 275 йилқи боқилади (1999). П.т.да 20 умумий таълим мактаби (13,2 минг ўқувчи), шу жумладан, интернатмактаб, бокс ва кураш мактаби, болалар спорт мактаби, лицей, касб-ҳунар коллежи, маданият ва истироҳат боғи, бадиий ҳаваскорлик, фольклор-этнографик ансамбллари ишлаб турибди. Марказий стадион, болалар спорт мажмуаси, ёпиқ сузиш ҳавзаси, шаҳардаги ҳар бир маҳаллада спорт мажмуалари фаолият кўрсатади. Марказий касалхона (280 ўрин), катталар ва болалар поликлиникалари, 5 қишлоқ врачлик пункти ва б. тиббий муассасалар бор.

П. — Жиззах, П. — Тошкент, П. — Гулистон, П. — Самарқанд йўналишлари бўйича автобус қатнови йўлга қўйилган.

1969 й.дан «Пахтакор» газ. чиқади (1999 й.да адади 1 минг). ПАХТАОБОД — Андижон вилояти Пахтаобод туманидаги шаҳар (1975 й. гача Қўқон қишлоқ шаҳарчаси). Туман маркази. Вилоят маркази (Андижон ш.)дан 44 км, яқин т.й. станцияси— Тентаксой (1 км). Аҳолиси 23,2 минг киши (2003).

П.да туман ҳокимияти биноси, давлат, маъмурий, қурилиш ташкилотлари, автокорхона, нон маҳсулотлари и.ч. корхонаси, 5 умумий таълим мактаби, касб-ҳунар коллежи, мусиқа, спорт мактаблари, стадион, кутубхона, клублар, маданият ва истирохат боғи, музей, касалхона, поликлиника, дорихо-на, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари бор.

П. — Андижон йўналишида автобуслар катнайди.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.