«Paxtasanoatilm» ilmiyişlab çiqariş markazi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 134-b. — ziyouz.com
«Paxtasanoatilm» ilmiyişlab çiqariş markazi -paxta tozalaş sanoati tarmoğida Markaziy Osiyoda yetakçi ilmiy-metodik markaz. 1998 y.da Markaziy paxta tozalaş sanoati ilmiy tadqiqot in-ti (SNIIX prom., 1926 y.) negizida oçiq aksiyadorlik jamiyati şaklida taşkil etilgan.
Muassasa respublika paxta tozalaş sanoatida texnika taraqqiyotining asosiy yönalişlarini belgilaydi, uzoq muddatli ilmiy-texnika dasturini işlab çiqadi, paxta tozalaş sanoati sohasidagi i.t. va tajriba-konstruktorlik işlarini muvo-fiqlaştiradi, paxtani qayta işlaş böyiça i.t.lar olib boradi, yangi agregatlar, jahon standartlari talablariga javob beradigan sifatli tola i.ç.ni ta'minlaydigan maşinalar va uskunalar tayyorlaydi hamda ularni ta-komillaştiradi, tarmoqning iqtisodiy-texnikaviy, meyoriy va b. ilmiy-texnik qujjatlarini tayyorlaydi. Uning tarkibida 7 ta ilmiy lab. (paxta xom aşyosini quritiş va tozalaş; aerodinamika, çangsizlantiriş va avtomatlaştiriş; linterlaş va jövali jinlaş; uruğlik çigit tayyorlaş; paxta xom aşyosi muammolari; paxta tozalaş sanoati iktisodiyoti), 2 ta bölim (standartlaştiriş va metrologiya; il-miytexnik va patent axboroti), yangi texnika va texnologiyalarni paxta tozalaş korxonalarida joriy etiş böyiça boşkarma, şuningdek, takomillaştirilgan texnologik jarayonlarni xamda yaratilgan yangi uskunalarni sinovdan ötkaziş va joriy qilişga möljallangan 5 ta (Bektemir, Angor, Bağdod, Qöşköpir, Asaka-2) tajriba-eksperimental paxta tozalaş korxonalari hamda eksperimental-mexanika «RIM ustaxonasi» korxonasi mavjud.
1991—2002 y.larda yuqori samarali paxtani quritiş qurilmalari, paxta tozalaş agregatlari, arrali jinlar, tola tozalagiçlar, uruğlik çigit tayyorlaş uskunalari, çangsizlantiriş qurilmalari va b. muhim ixtirolar amalga oşirildi.
Markaz faoliyati KM.Nuraliyev, N.B.Sorkin, P.V.Baydyuk, X.A.Karimov, S.N.Nusratov, O.A.Akramov, E.T.Maksudov, I.K.Hafizov, P.M. Kattaxöjayev, A.G.Şaydullin, V.Ye.Ustyugin, U.X.Azizxöjayev, M.T.Hojiyev, S.A.Saidahmedov, A.K.Kalimulin, SU. Saidxonov va b. olimlar, muxandislar, konstruktorlar nomlari b-n boğliq.
Markazda 2 jildli «Paxtani dastlabki işlaş böyiça bildirgiç» (1994), «Paxtani dastlabki qayta işlaş» öquv qöllanmasi (1999—2002; rus va uzbek tillarida) naşr etildi. Markaz huzurida ilmiy Kengaş va «Paxta» texnik qömitasi işlaydi.
Vohid Rakite.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ПАХТАСАНОАТИЛМ» ИЛМИЙИШЛАБ ЧИҚАРИШ МАРКАЗИ -пахта тозалаш саноати тармоғида Марказий Осиёда етакчи илмий-методик марказ. 1998 й.да Марказий пахта тозалаш саноати илмий тадқиқот ин-ти (ЦНИИХ пром., 1926 й.) негизида очиқ акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилган.
Муассаса республика пахта тозалаш саноатида техника тараққиётининг асосий йўналишларини белгилайди, узоқ муддатли илмий-техника дастурини ишлаб чиқади, пахта тозалаш саноати соҳасидаги и.т. ва тажриба-конструкторлик ишларини муво-фиқлаштиради, пахтани қайта ишлаш бўйича и.т.лар олиб боради, янги агрегатлар, жаҳон стандартлари талабларига жавоб берадиган сифатли тола и.ч.ни таъминлайдиган машиналар ва ускуналар тайёрлайди ҳамда уларни та-комиллаштиради, тармоқнинг иқтисодий-техникавий, меъёрий ва б. илмий-техник қужжатларини тайёрлайди. Унинг таркибида 7 та илмий лаб. (пахта хом ашёсини қуритиш ва тозалаш; аэродинамика, чангсизлантириш ва автоматлаштириш; линтерлаш ва жўвали жинлаш; уруғлик чигит тайёрлаш; пахта хом ашёси муаммолари; пахта тозалаш саноати иктисодиёти), 2 та бўлим (стандартлаштириш ва метрология; ил-мийтехник ва патент ахбороти), янги техника ва технологияларни пахта тозалаш корхоналарида жорий этиш бўйича бошкарма, шунингдек, такомиллаштирилган технологик жараёнларни хамда яратилган янги ускуналарни синовдан ўтказиш ва жорий қилишга мўлжалланган 5 та (Бектемир, Ангор, Бағдод, Қўшкўпир, Асака-2) тажриба-экспериментал пахта тозалаш корхоналари ҳамда экспериментал-механика «РИМ устахонаси» корхонаси мавжуд.
1991—2002 й.ларда юқори самарали пахтани қуритиш қурилмалари, пахта тозалаш агрегатлари, аррали жинлар, тола тозалагичлар, уруғлик чигит тайёрлаш ускуналари, чангсизлантириш қурилмалари ва б. муҳим ихтиролар амалга оширилди.
Марказ фаолияти КМ.Нуралиев, Н.Б.Соркин, П.В.Байдюк, Х.А.Каримов, С.Н.Нусратов, О.А.Акрамов, Э.Т.Максудов, И.К.Ҳафизов, P.M. Каттахўжаев, А.Г.Шайдуллин, В.Е.Устюгин, У.Х.Азизхўжаев, М.Т.Ҳожиев, С.А.Саидаҳмедов, А.К.Калимулин, СУ. Саидхонов ва б. олимлар, мухандислар, конструкторлар номлари б-н боғлиқ.
Марказда 2 жилдли «Пахтани дастлабки ишлаш бўйича билдиргич» (1994), «Пахтани дастлабки қайта ишлаш» ўқув қўлланмаси (1999—2002; рус ва узбек тилларида) нашр этилди. Марказ ҳузурида илмий Кенгаш ва «Пахта» техник қўмитаси ишлайди.
Воҳид Раките.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.