Pay
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 6-b. — ziyouz.com
Pay — biriktiruvçi töqimadan iborat pişiq tuzilma. Şakli va uzunligi (lenta yoki plastinka) har xil; muskullar P. yordamida suyaklarga birikadi. P.ning pişiq yoki çöziluvçanligi, qayişqokligi u paydo bölgan biriktiruvçi töqimaga boğliq. P. şunçalik pişiqki, köndalang kesimining 1 mm2 10 kg, çanoqni bel suyagiga biriktirib turadigan P.lar 350 kg, oyoq tagidagi uzun P.lar esa 200 kg ça yuk kötara oladi. Bolalar payi juda nozik va egiluvçan bölib, yoş ulğaygan sari hatto suyaklanib ketadi. P.lar, asosan, böğim oldida joylaşgani uçun turli tomonga harakat qiliş imkonini beradi.
P.larning bir qismi statik funksiyalar (gavdani tik saklaş va b.)ni bajarişda iştirok etadi. Keskin harakat qilganda P.da turli özgarişlar röy beradi, unga biror şikast yetişi natijasida P. haddan taşqari çözilib ketganda (q. Pay çözilişi), odatda, suyak töqimasi b-n birga uziladi. Köproq boldir va oyoq panjasi böğimi P.lari, ba'zan tizza, tirsak böğimi P.lari şikastlanadi; bunda şikastlangan böğim qattiq oğriydi, şişadi, harakat qiyinlaşadi. P. şikastlanganda darxrl vraçga murojaat qiliş, u kelgunça böğimni bint b-n siqib boğlab böğimga orom beriş, uni qimirlatmaslik kerak.
Q.: Pay çözilişi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЙ — бириктирувчи тўқимадан иборат пишиқ тузилма. Шакли ва узунлиги (лента ёки пластинка) ҳар хил; мускуллар П. ёрдамида суякларга бирикади. П.нинг пишиқ ёки чўзилувчанлиги, қайишқоклиги у пайдо бўлган бириктирувчи тўқимага боғлиқ. П. шунчалик пишиқки, кўндаланг кесимининг 1 мм2 10 кг, чаноқни бел суягига бириктириб турадиган П.лар 350 кг, оёқ тагидаги узун П.лар эса 200 кг ча юк кўтара олади. Болалар пайи жуда нозик ва эгилувчан бўлиб, ёш улғайган сари ҳатто суякланиб кетади. П.лар, асосан, бўғим олдида жойлашгани учун турли томонга ҳаракат қилиш имконини беради.
П.ларнинг бир қисми статик функциялар (гавдани тик саклаш ва б.)ни бажаришда иштирок этади. Кескин ҳаракат қилганда П.да турли ўзгаришлар рўй беради, унга бирор шикаст етиши натижасида П. ҳаддан ташқари чўзилиб кетганда (қ. Пай чўзилиши), одатда, суяк тўқимаси б-н бирга узилади. Кўпроқ болдир ва оёқ панжаси бўғими П.лари, баъзан тизза, тирсак бўғими П.лари шикастланади; бунда шикастланган бўғим қаттиқ оғрийди, шишади, ҳаракат қийинлашади. П. шикастланганда дархрл врачга мурожаат қилиш, у келгунча бўғимни бинт б-н сиқиб боғлаб бўғимга ором бериш, уни қимирлатмаслик керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.