Paykal
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Paykal (turkiyça. pay — qism, uluş va fors-toj. kol — xandaq) — 1) marza, ariq, yöl va b. b-n ajratilgan katta ekin maydoni, suğoriladigan dalaning bir qismi; şolikorlikda pol; çek. 2) tarixiy-etnografik atama. Yozma adabiyotlarda dastlab Abu Abdulloh Xorazmiyning «Mafotih ul ulum» («Ilmlar kaliti») asarida suv ölçov birligi tarzida qayd qilingan. 1 P. 10 basta, basta esa eni va böyi 1 şair (taxm. 3 sm) bölgan teşikdan bir keçakunduzda ötadigan suv miqdori. Keyingi davrlarda sath ölçovi sifatida qöllanilgan. Mac, Quyi Qaşqadaryoda 50 tanob yoki 12,5 ga yer 1 P. hisoblangan. Örta Osiyoning bir qança tumanlarda çek yerlarni şirkat (6—9 dehqon xöjaligi) bölib işlaş, yerga jamoa bölib egalik qiliş şakli bulgan. Bunday P.lar Jan. Özbekistonda 20-a.ning 1-çoragiga qadar mavjud bölib keldi.
Oçil Böriyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЙКАЛ (туркийча. пай — қисм, улуш ва форс-тож. кол — хандақ) — 1) марза, ариқ, йўл ва б. б-н ажратилган катта экин майдони, суғориладиган даланинг бир қисми; шоликорликда пол; чек. 2) тарихий-этнографик атама. Ёзма адабиётларда дастлаб Абу Абдуллоҳ Хоразмийнинг «Мафотиҳ ул улум» («Илмлар калити») асарида сув ўлчов бирлиги тарзида қайд қилинган. 1 П. 10 баста, баста эса эни ва бўйи 1 шаир (тахм. 3 см) бўлган тешикдан бир кечакундузда ўтадиган сув миқдори. Кейинги даврларда сатҳ ўлчови сифатида қўлланилган. Mac, Қуйи Қашқадарёда 50 таноб ёки 12,5 га ер 1 П. ҳисобланган. Ўрта Осиёнинг бир қанча туманларда чек ерларни ширкат (6—9 деҳқон хўжалиги) бўлиб ишлаш, ерга жамоа бўлиб эгалик қилиш шакли булган. Бундай П.лар Жан. Ўзбекистонда 20-а.нинг 1-чорагига қадар мавжуд бўлиб келди.
Очил Бўриев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.