Pelagial yotqiziklar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152-b. — ziyouz.com
Pelagial yotqiziklar - oçiq dengiz va okeanlar tubida qirğoqsan ança uzokda juda mayda muallaq zarralarningtöplanib borişidan vujudga keluvçi yotqiziklar. «P.yo.» terminini 1891 y.da geologlardan Merrey va Renarlar taklif etgan. P.yo. tarkibiga plankton mikroorganizmlarning skeletlari, mayda zarrali terrigen va vulkanogen materiallar, yangitdan hosil bölgan autigen minerallar (Ğe — Mp konkretsiyalari, seolitlar, montmorillonit), kosmik çang kiradi. P.yo. orasida biogen turlari (dia-tomli, radiolyariyli, foramineferali, pteropodali, kokkolitli) va poligen çökindilar (qizil gillar) keng tarqalgan bölib, ular birgalikda Dunyo okeani tubining aksariyat qismini qoplab yotadi. P.yo. okean yotqiziklarining eng xarakterli va keng tarqalgan turi. Barça P.yo. uçun juda sust çökin-di hosil böliş tezligi va çökindilarning oksidlanganligi xos.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕЛАГИАЛ ЁТҚИЗИКЛАР - очиқ денгиз ва океанлар тубида қирғоқцан анча узокда жуда майда муаллақ зарраларнингтўпланиб боришидан вужудга келувчи ётқизиклар. «П.ё.» терминини 1891 й.да геологлардан Мэррей ва Ренарлар таклиф этган. П.ё. таркибига планктон микроорганизмларнинг скелетлари, майда заррали терриген ва вулканоген материаллар, янгитдан ҳосил бўлган аутиген минераллар (Ғе — Мп конкрециялари, цеолитлар, монтмориллонит), космик чанг киради. П.ё. орасида биоген турлари (диа-томли, радиолярийли, фораминеферали, птероподали, кокколитли) ва полиген чўкиндилар (қизил гиллар) кенг тарқалган бўлиб, улар биргаликда Дунё океани тубининг аксарият қисмини қоплаб ётади. П.ё. океан ётқизикларининг энг характерли ва кенг тарқалган тури. Барча П.ё. учун жуда суст чўкин-ди ҳосил бўлиш тезлиги ва чўкиндиларнинг оксидланганлиги хос.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.