Pemza
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154-b. — ziyouz.com
Pemza (lot. pumex — ğovak) — nor-don vulkan şişasinnng serğovak (ğovakligi 60—70%dan baland) turi. Tarkibida köpinça boşqa turli kristalli donaçalar (plagioklaz, kvars, piroksen va b.) qöşilgan böladi. Strukturasi kiçik va katta govaklilarga, teksturasi esa tolali, uyali, köpikli, qavariqlilarga ajratiladi. Tarkibida FeO va Fe2O3 miqdoriga qarab rangi oq va zangoridan sariq, töq qizil, qoragaça özgaruvçan böladi. Qattiqligi 5—6,5, ziçligi 2000—2300 kg/m3, hajmiy oğirligi 400—900 kg/m3. Kimyoviy jihatdan inert, ötga çidamli, 1300— 1400° t-rada yumşaydi. P. yoğoç, toş va me-tallarga abraziv işlov berişda, kimyo sanoatida filtr va kataliza-torlar tayyorlaşda, neftni qayta işlaş sanoatida, nitroglitserinli portlovçi moddalar sezgirligini oşiriş uçun qöşimça sifatida, şişa va yaltiroq böyoqlar i.ç.da qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕМЗА (лот. pumex — ғовак) — нор-дон вулкан шишасинннг серғовак (ғоваклиги 60—70%дан баланд) тури. Таркибида кўпинча бошқа турли кристалли доначалар (плагиоклаз, кварц, пироксен ва б.) қўшилган бўлади. Структураси кичик ва катта говаклиларга, текстураси эса толали, уяли, кўпикли, қавариқлиларга ажратилади. Таркибида FeO ва Fe2O3 миқдорига қараб ранги оқ ва зангоридан сариқ, тўқ қизил, қорагача ўзгарувчан бўлади. Қаттиқлиги 5—6,5, зичлиги 2000—2300 кг/м3, ҳажмий оғирлиги 400—900 кг/м3. Кимёвий жиҳатдан инерт, ўтга чидамли, 1300— 1400° т-рада юмшайди. П. ёғоч, тош ва ме-талларга абразив ишлов беришда, кимё саноатида фильтр ва катализа-торлар тайёрлашда, нефтни қайта ишлаш саноатида, нитроглицеринли портловчи моддалар сезгирлигини ошириш учун қўшимча сифатида, шиша ва ялтироқ бўёқлар и.ч.да қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.