Pensilvaniya

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157-b. — ziyouz.com

Pensilvaniya - AQŞning şim.-şarqiy qismidagi ştat. Şarqda Delaver daryosi b-n, şim.-ğarbda Eri köli b-n çegaralangan. Mayd. 117,4 ming km2. Aholisi 12,3 mln. kişi (2002), 69% şaharlarda yaşaydi. Ma'muriy markazi — Xarrisberg ş.; yi-rik sanoat şaharlari: Filadelfiya va Pitsburg. P. — AQŞning dastlabki 13 ştatidan biri; bu yerga yevropaliklar 17-a.dan köçib kela boşlagan.

Yer yuzasining katta qismini Appalaçi toğlari egallagan, uning ştat hududidagi eng baland joyi 979 m. Jan.- şarqida Atlantika böyi pasttekisligi bor. Iqlimi sernam, mö'ta-dil iqlim. Yillik yoğin 1000 mm. Daryolarida kema qatnaydi. P. — AQŞning iqtisodiy jihatdan eng taraqqiy etgan ştatlaridan. Qora metallurgiya, konçilik sanoatlari rivojlangan. P. çöyan va pölat eritişda, koks i.ç.da mamlakatda yetakçi örinda. Toşkömir, antratsit, ozroq mikdorda neft, tabiiy gaz, temir rudasi qazib çiqariladi. Metallurgiya, metallsozlik, maşinasozlik (ayniqsa, kon va yöl quriş maşinalari, kemasozlik, re-aktorsozlik, elektrotexnika, radioelektronika), sement, kimyo, neftni qayta işlaş, oyna, töqimaçilik, tikuvçilik korxonalari bor.

Q.x. şahar aholisini oziq-ovqat mahsulotlari b-n ta'minlaşga ixtisoslaşgan. Çorvaçilik va parrandaçilik q.x tovar maqsulotining 3/4 qismini beradi. Boğdorçilik va sabzavotçilik rivojlangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПЕНСИЛЬВАНИЯ - АҚШнинг шим.-шарқий қисмидаги штат. Шарқда Делавэр дарёси б-н, шим.-ғарбда Эри кўли б-н чегараланган. Майд. 117,4 минг км2. Аҳолиси 12,3 млн. киши (2002), 69% шаҳарларда яшайди. Маъмурий маркази — Харрисберг ш.; йи-рик саноат шаҳарлари: Филадельфия ва Питсбург. П. — АҚШнинг дастлабки 13 штатидан бири; бу ерга европаликлар 17-а.дан кўчиб кела бошлаган.

Ер юзасининг катта қисмини Аппалачи тоғлари эгаллаган, унинг штат ҳудудидаги энг баланд жойи 979 м. Жан.- шарқида Атлантика бўйи пасттекислиги бор. Иқлими сернам, мўъта-дил иқлим. Йиллик ёғин 1000 мм. Дарёларида кема қатнайди. П. — АҚШнинг иқтисодий жиҳатдан энг тараққий этган штатларидан. Қора металлургия, кончилик саноатлари ривожланган. П. чўян ва пўлат эритишда, кокс и.ч.да мамлакатда етакчи ўринда. Тошкўмир, антрацит, озроқ микдорда нефть, табиий газ, темир рудаси қазиб чиқарилади. Металлургия, металлсозлик, машинасозлик (айниқса, кон ва йўл қуриш машиналари, кемасозлик, ре-акторсозлик, электротехника, радиоэлектроника), цемент, кимё, нефтни қайта ишлаш, ойна, тўқимачилик, тикувчилик корхоналари бор.

Қ.х. шаҳар аҳолисини озиқ-овқат маҳсулотлари б-н таъминлашга ихтисослашган. Чорвачилик ва паррандачилик қ.х товар мақсулотининг 3/4 қисмини беради. Боғдорчилик ва сабзавотчилик ривожланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.