Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Pentanlar

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 161-b. — ziyouz.com

    Pentanlar PENTANLAR, C5H|2 — töyingan ug-levodorodlar. Mol. m. 72,146. Uçta izo-meri bor: normal pentan CH3(CH2)3 CH3 («—P.), izopentan (CH3)2CHCH2 CH3 (2-metilbutan) va neopentan (CH3)4C (2,2-dimetilpropan, tetrametilmetan). n-P. va izopentan — öziga xos hidli, rangsiz, yonuvçan suyukliklar, neopentan — gaz. n-P.ning suyuqlaniş t-rasi — 129,72°; qaynaş t-rasi 36,07°; ziçligi 626 kg/m3. Izopentanning suyuqlaniş t-rasi — 159,89°; qaynaş t-rasm 27,85°; ziçligi 620 kg/m3. Neopentanning suyuklaniş t-rasi —16,55°; kaynaş t-rasi 9,5°; ziçligi 591 kg/m3. P. gaz kondensatlari, neft, neftni qayta işlaş mah-sulotlari tarkibida böladi va bu mah-sulotlardan rektifikatsiya usuli b-n ajratib olinadi. Tabiiy gazdan oli-nadigan benzin tarkibidan 40% gaça texnik P. («-P. va izopentanning 1:1 nisbatdagi aralaşmasi hamda qöşimça sifatida 2% gaça neopentan) böladi. n-P. izopeptan, pentenlar, amil spirtlar va ularning efirlari, amilfenol va b. olişda, şuningdek, eri-tuvçi sifatida işlatiladi. Izopentan — yuqori oktanli benzinlar kom-ponenti. Texnik izopentan (ziçligi 620 kg/m3, motor usuli böyiça oktan soni 90) benzinlarning oktan sonini oşiriş va tetraetilqörğoşin qöllaşni kamaytiriş maqsadida 15% gaça qöşiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПЕНТАНЛАР, С5Н|2 — тўйинган уг-леводородлар. Мол. м. 72,146. Учта изо-мери бор: нормал пентан СН3(СН2)3 СН3 («—П.), изопентан (СН3)2СНСН2 СН3 (2-метилбутан) ва неопентан (СН3)4С (2,2-диметилпропан, тетраметилметан). н-П. ва изопентан — ўзига хос ҳидли, рангсиз, ёнувчан суюкликлар, неопентан — газ. н-П.нинг суюқланиш т-раси — 129,72°; қайнаш т-раси 36,07°; зичлиги 626 кг/м3. Изопентаннинг суюқланиш т-раси — 159,89°; қайнаш т-расм 27,85°; зичлиги 620 кг/м3. Неопентаннинг суюкланиш т-раси —16,55°; кайнаш т-раси 9,5°; зичлиги 591 кг/м3. П. газ конденсатлари, нефть, нефтни қайта ишлаш маҳ-сулотлари таркибида бўлади ва бу маҳ-сулотлардан ректификация усули б-н ажратиб олинади. Табиий газдан оли-надиган бензин таркибидан 40% гача техник П. («-П. ва изопентаннинг 1:1 нисбатдаги аралашмаси ҳамда қўшимча сифатида 2% гача неопентан) бўлади. н-П. изопептан, пентенлар, амил спиртлар ва уларнинг эфирлари, амилфенол ва б. олишда, шунингдек, эри-тувчи сифатида ишлатилади. Изопентан — юқори октанли бензинлар ком-поненти. Техник изопентан (зичлиги 620 кг/м3, мотор усули бўйича октан сони 90) бензинларнинг октан сонини ошириш ва тетраэтилқўрғошин қўллашни камайтириш мақсадида 15% гача қўшилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.