Peptid boğlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 162–163-b. — ziyouz.com
Peptid boğlar — amid boğlarning bir turi. Bir aminokislotaning sx-aminoguruhi (NH2) ikkinçi aminokislotaning a -karboksil guruhi b-n reaksiyaga kirişi natijasida hosil böladi. Bu reaksiyada bir molekula suv ajraladi. Oqsillar va peptidlar tarkibidagi — SO—NH— guruhi keto-yenol tautomeriya (ayrim kimyoviy birikmalarning bir-biriga erkin holda aylaniş xususiyatiga ega bulgan strukturaviy izomerlar körinişida bölişi) hola-tida böladi.
Tautomeriya tufayli P. b.ning 40% dan köproq qismi qöşboğli. Bu esa peptid zanjirning uzunligini yakka boğ holatdagiga nisbatan birmunça qisqartirişga olib keladi. Tirik organizmlarda P. b.ning hosil bölişi fermentativ re-aksiyalar yordamida amalga oşiriladi. Lab. şaroitida P. b.ni kimyoviy va fermentativ reaksiyalar yordamida sintez qiliş va parçalaş usullari işlab çikilgan. Bu usullar tabiiy peptidlarni sintez qilişga va peptid hamda oqsillarning aminokislotali tarkibi-ni, ularning ketma-ket joylaniş tar-tibini aniklaşga imkon beradi. Peptidlar peptid boğ orqali birikkan bir xil yoki har xil aminokislotalardan taşkil topgan organik birikmalardir. Tarkibidagi aminokislota soniga binoan, di-, tri-, tetra peptidlar va polipeptidlar böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕПТИД БОҒЛАР — амид боғларнинг бир тури. Бир аминокислотанинг сх-аминогуруҳи (NH2) иккинчи аминокислотанинг а -карбоксил гуруҳи б-н реакцияга кириши натижасида ҳосил бўлади. Бу реакцияда бир молекула сув ажралади. Оқсиллар ва пептидлар таркибидаги — СО—NH— гуруҳи кето-енол таутомерия (айрим кимёвий бирикмаларнинг бир-бирига эркин ҳолда айланиш хусусиятига эга булган структуравий изомерлар кўринишида бўлиши) ҳола-тида бўлади.
Таутомерия туфайли П. б.нинг 40% дан кўпроқ қисми қўшбоғли. Бу эса пептид занжирнинг узунлигини якка боғ ҳолатдагига нисбатан бирмунча қисқартиришга олиб келади. Тирик организмларда П. б.нинг ҳосил бўлиши ферментатив ре-акциялар ёрдамида амалга оширилади. Лаб. шароитида П. б.ни кимёвий ва ферментатив реакциялар ёрдамида синтез қилиш ва парчалаш усуллари ишлаб чикилган. Бу усуллар табиий пептидларни синтез қилишга ва пептид ҳамда оқсилларнинг аминокислотали таркиби-ни, уларнинг кетма-кет жойланиш тар-тибини аниклашга имкон беради. Пептидлар пептид боғ орқали бириккан бир хил ёки ҳар хил аминокислоталардан ташкил топган органик бирикмалардир. Таркибидаги аминокислота сонига биноан, ди-, три-, тетра пептидлар ва полипептидлар бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.