Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Peredvijniklar

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 164-b. — ziyouz.com

    Peredvijniklar (rus), sayyor körgazmaçi rassomlar — Ros-siyada 19-a. 70-y.larida yuzaga kelgan köçma badiiy körgazmalar birodarligi, badiiy uyuşma (1870—1923) a'zolari P. deb atalgan; bu ibora 20-a.ning 50—60-y.larida uzbek matbuot va ada-biyotlarida işlatilgan; hoz. kunda «sayyor rassomlar» iborasi işlatiladi. Taşabbuskorlari G. G. Myasoyedov, I. N. Kramskoy, N.N.Ge, V. Perov vab. Jamiyatdagi ilğor ijtimoiy va estetik qaraşlar ta'sirida bölgan P. mamlakatdagi yaxşi an'analarni rivojlantirdi, körgazmalar taşkil etdi, ma'rifatparvarlik işlarini keng yölga qöydi. Birinçi körgazma 1871 y. 29 okt. da Peterburgda oçilgan, söngra bu körgazma mamlakatning boşqa öndan ortiq şaharlarida namoyiş etilgan. P. ijodiy metodi tanqidiy realizmga asoslangan. Xalq hayoti va tarixi, ölka va uning tabiati demokratik nuktai nazardan tasvirlandi, meh-natkaş xalq uluğlandi, rus xalqining ozodlik harakati qizğin ma'qullandi. P. ijodida maişiy janr, portret yetakçi örin tutdi, tarixiy janr rivojlandi. Uning saflarida I. Repin, V. Surikov, V. Vasnetsov, V. Perov, K. Savitskiy, I. Levitan, V. Serov va b. bölgan. P. an'analari 19-a. oxiri va 20-a. boşlarida uzbek tasviriy san'atiga kirib keldi. I. Kazakov, L. Bure, N. Rozanov va ularning şogirdlari B. Hamdamiy, A. Abdullayev, L. Abdullayev va b. rassomlar ijodida şu ta'sirni köriş mumkin.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПЕРЕДВИЖНИКЛАР (рус), сайёр кўргазмачи рассомлар — Рос-сияда 19-а. 70-й.ларида юзага келган кўчма бадиий кўргазмалар биродарлиги, бадиий уюшма (1870—1923) аъзолари П. деб аталган; бу ибора 20-а.нинг 50—60-й.ларида узбек матбуот ва ада-биётларида ишлатилган; ҳоз. кунда «сайёр рассомлар» ибораси ишлатилади. Ташаббускорлари Г. Г. Мясоедов, И. Н. Крамской, Н.Н.Ге, В. Перов ваб. Жамиятдаги илғор ижтимоий ва эстетик қарашлар таъсирида бўлган П. мамлакатдаги яхши анъаналарни ривожлантирди, кўргазмалар ташкил этди, маърифатпарварлик ишларини кенг йўлга қўйди. Биринчи кўргазма 1871 й. 29 окт. да Петербургда очилган, сўнгра бу кўргазма мамлакатнинг бошқа ўндан ортиқ шаҳарларида намойиш этилган. П. ижодий методи танқидий реализмга асосланган. Халқ ҳаёти ва тарихи, ўлка ва унинг табиати демократик нуктаи назардан тасвирланди, меҳ-наткаш халқ улуғланди, рус халқининг озодлик ҳаракати қизғин маъқулланди. П. ижодида маиший жанр, портрет етакчи ўрин тутди, тарихий жанр ривожланди. Унинг сафларида И. Репин, В. Суриков, В. Васнецов, В. Перов, К. Савицкий, И. Левитан, В. Серов ва б. бўлган. П. анъаналари 19-а. охири ва 20-а. бошларида узбек тасвирий санъатига кириб келди. И. Казаков, Л. Бурэ, Н. Розанов ва уларнинг шогирдлари Б. Ҳамдамий, А. Абдуллаев, Л. Абдуллаев ва б. рассомлар ижодида шу таъсирни кўриш мумкин.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.