Peridotit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 165-b. — ziyouz.com
Peridotit — öta asosli intruziv toğ jinsi. Tarkibi, asosan, olivin (40—90%), piroksen, ba'zan şox al-damçisidan iborat. P.da kremnezyom miqdori SiO2 44% dan oşmaydi. Şuningdek, ikkinçi darajali mineral sifatida magnetit, ilmenit, pirrotin, xromit, şpinel, granat va b., ba'zan platina hamda ayrim nikel minerallari uçraydi. P. burmalangan mintaqalarda öta asosli va asosli toğ jinslari b-n birgalikda hamda alo-hida massivlar holida uçraydi. P. yuqori mantiyaning asosiy qismini taşkil etuvçi toğ jinsidir. Hoz. tasavvurlarga köra, P.ning barça turlari mantiyadagi öta asosli magmaning mahsulidir. Ba'zan P. bazalt magmasi differensiatsiyalanişining mahsuli bölib, gabbro massivlarining çekka fatsiyalarini taşkil qiladi. P. töq rangli jins, köpinça yaşil yoki yaşil kulrang böladi. Ayrim paytda olivin va piroksenlar kuçli serpentinlaşib, P. zmeyevikka aylanadi. P.ning garsburgit (saksonit), verlit, vebsterit (lersolit) kabi turlari mavjud. P. boşqa öta asosli va asosli toğ jinslari b-n birga katta masofaga çözilgan mintaqa va zonalar hosil qiladi. Bunday joylarda xromit, platina va silikatli nikel ru-dalari, xrizotil-asbest, talk va b. foydali qazilma konlari uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕРИДОТИТ — ўта асосли интрузив тоғ жинси. Таркиби, асосан, оливин (40—90%), пироксен, баъзан шох ал-дамчисидан иборат. П.да кремнезём миқдори SiO2 44% дан ошмайди. Шунингдек, иккинчи даражали минерал сифатида магнетит, ильменит, пирротин, хромит, шпинель, гранат ва б., баъзан платина ҳамда айрим никель минераллари учрайди. П. бурмаланган минтақаларда ўта асосли ва асосли тоғ жинслари б-н биргаликда ҳамда ало-ҳида массивлар ҳолида учрайди. П. юқори мантиянинг асосий қисмини ташкил этувчи тоғ жинсидир. Ҳоз. тасаввурларга кўра, П.нинг барча турлари мантиядаги ўта асосли магманинг маҳсулидир. Баъзан П. базальт магмаси дифференциацияланишининг маҳсули бўлиб, габбро массивларининг чекка фацияларини ташкил қилади. П. тўқ рангли жинс, кўпинча яшил ёки яшил кулранг бўлади. Айрим пайтда оливин ва пироксенлар кучли серпентинлашиб, П. змеевикка айланади. П.нинг гарцбургит (саксонит), верлит, вебстерит (лерцолит) каби турлари мавжуд. П. бошқа ўта асосли ва асосли тоғ жинслари б-н бирга катта масофага чўзилган минтақа ва зоналар ҳосил қилади. Бундай жойларда хромит, платина ва силикатли никель ру-далари, хризотил-асбест, тальк ва б. фойдали қазилма конлари учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.