Perikardit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 165–166-b. — ziyouz.com
Perikardit — perdikardning yalliğlanişi. Odamda (hamma yoşdagi kişilarda) ötkir va surunkali böladi. Ötkir P. köpinça revmatizm, şuningdek, öpkaning krupoz yalliğlanişi, gripp, angina, sepsis kabi yuqumli kasalliklar tufayli röy beradi (infeksion P.). Miokard infarkti, uremiya, kökrak jarohatlanganda ham P. paydo bölişi mumkin (noinfeksion P.). Surunkali P. sil kasalligi oqibatida kelib çiqadi, köpinça plevra va qorin pardasining bir vaqtda yalliglanişi b-n ötadi. Yurak xaltasida suyuklik bor-yöqligiga qarab P.ning quruq, ekssudatli va yopişqoq (obliterativ) şakllari farqqilinadi. Quruq P.da perikardda işqalanişga öxşaş tovuş eşitiladi. Gavda t-rasi bir oz kötarilib, yurakdagi oğriq uning atrofiga va orqaga tarqaladi. Bemor yötalganda, nafas olganda oğriqzörayadi. Ekssudativ P. serozli, yiringli, gemorragik bölişi mumkin. Bunda bemor öng qovurğasi ostida kuçli og-riq sezadi, nafasi qisilib, entikadi, jigari şişadi. Köpinça bemorning yuzi kerkib, böyin tomirlari kengayadi. Yopişqoq P.da, aksariyat, peri-karddagi suyuklik sörilgaç, perikardning içki va taşqi varaqlari bir-biriga yopişib qoladi. Bunda yurak orqali qon aylanişi buziladi.
Davosi: P.ga sabab bölgan asosiy kasallikka qarşi dorilar beriladi. Yiringli, ekssudatli P.da antibiotiklar buyuriladi. Perikardsa suyuklik köp bölsa, igna sançib tortib olinadi. Yopişqoq P. operatsiya qilib davolanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕРИКАРДИТ — пердикарднинг яллиғланиши. Одамда (ҳамма ёшдаги кишиларда) ўткир ва сурункали бўлади. Ўткир П. кўпинча ревматизм, шунингдек, ўпканинг крупоз яллиғланиши, грипп, ангина, сепсис каби юқумли касалликлар туфайли рўй беради (инфекцион П.). Миокард инфаркти, уремия, кўкрак жароҳатланганда ҳам П. пайдо бўлиши мумкин (ноинфекцион П.). Сурункали П. сил касаллиги оқибатида келиб чиқади, кўпинча плевра ва қорин пардасининг бир вақтда яллигланиши б-н ўтади. Юрак халтасида суюклик бор-йўқлигига қараб П.нинг қуруқ, экссудатли ва ёпишқоқ (облитератив) шакллари фарққилинади. Қуруқ П.да перикардда ишқаланишга ўхшаш товуш эшитилади. Гавда т-раси бир оз кўтарилиб, юракдаги оғриқ унинг атрофига ва орқага тарқалади. Бемор йўталганда, нафас олганда оғриқзўраяди. Экссудатив П. серозли, йирингли, геморрагик бўлиши мумкин. Бунда бемор ўнг қовурғаси остида кучли ог-риқ сезади, нафаси қисилиб, энтикади, жигари шишади. Кўпинча беморнинг юзи керкиб, бўйин томирлари кенгаяди. Ёпишқоқ П.да, аксарият, пери-карддаги суюклик сўрилгач, перикарднинг ички ва ташқи варақлари бир-бирига ёпишиб қолади. Бунда юрак орқали қон айланиши бузилади.
Давоси: П.га сабаб бўлган асосий касалликка қарши дорилар берилади. Йирингли, экссудатли П.да антибиотиклар буюрилади. Перикардца суюклик кўп бўлса, игна санчиб тортиб олинади. Ёпишқоқ П. операция қилиб даволанади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.