Periodontit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 166–167-b. — ziyouz.com
Periodontit (peri... va yun. odontos — tiş), peritsementit — tiş ildizi atrofidagi töqimalar (peri-odont) ning yalliğlanişi. Kelib çiqişiga köra, infeksion va noinfeksi-on böladi. Infeksion P. köp uç-raydi. Infeksiya periodontga turli yöllar: ildiz kanali, ildiz milki, çirigan tiş (kariyes) orqali tuşadi. Noinfeksion P. dori, kimyoviy moddalarning periodont yoriğiga tuşişi, periodontning mexanik şikastlanişi (zarb, qattiq narsalarni tişlaş, koronkaning sinişi va h.k.) natijasida yuzaga keladi.
Ötkir va surunkali P. farq qilinadi. Ötkir P. bir neça soat davomida paydo böladi. Tiş ösib ketganday tuyulib, löqillab oğriydi. Yiring töplanib, milk şişadi. Köpinça, şiş limfa tugunlariga xam tarqala-di, ba'zan t-ra kötariladi. Surunkali P. yopiqjarayon sifatida ötadi, oğizdan qölansa hid keladi, tiş za-rarlanganda, kişi sovqotganda oğriq paydo böladi. Ba'zan granulyoma hosil bölib, ösmaga aylanadi. Bemor muta-xassis vraç nazoratida davolanadi. Oğriq qoldiriş maqsadida oğiz şalfey qaynatmasi b-n çayiladi. P.ning oldini oliş uçun çirigan tişlar, oğiz böşliği kasalliklarini öz vaqtida davolaş lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕРИОДОНТИТ (пери... ва юн. odontos — тиш), перицементит — тиш илдизи атрофидаги тўқималар (пери-одонт) нинг яллиғланиши. Келиб чиқишига кўра, инфекцион ва ноинфекци-он бўлади. Инфекцион П. кўп уч-райди. Инфекция периодонтга турли йўллар: илдиз канали, илдиз милки, чириган тиш (кариес) орқали тушади. Ноинфекцион П. дори, кимёвий моддаларнинг периодонт ёриғига тушиши, периодонтнинг механик шикастланиши (зарб, қаттиқ нарсаларни тишлаш, коронканинг синиши ва ҳ.к.) натижасида юзага келади.
Ўткир ва сурункали П. фарқ қилинади. Ўткир П. бир неча соат давомида пайдо бўлади. Тиш ўсиб кетгандай туюлиб, лўқиллаб оғрийди. Йиринг тўпланиб, милк шишади. Кўпинча, шиш лимфа тугунларига хам тарқала-ди, баъзан т-ра кўтарилади. Сурункали П. ёпиқжараён сифатида ўтади, оғиздан қўланса ҳид келади, тиш за-рарланганда, киши совқотганда оғриқ пайдо бўлади. Баъзан гранулёма ҳосил бўлиб, ўсмага айланади. Бемор мута-хассис врач назоратида даволанади. Оғриқ қолдириш мақсадида оғиз шалфей қайнатмаси б-н чайилади. П.нинг олдини олиш учун чириган тишлар, оғиз бўшлиғи касалликларини ўз вақтида даволаш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.