Peritonit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 168-b. — ziyouz.com
Peritonit (yun. peritonaeum — qorin pardasi) — qorin pardasining yalliğlanişi. Hamma yoşdagi kişilarda uçraydi. Odatda, qorin böşliğidagi a'zolarning şikastlanişi yoki ularga mikroblar (içak tayoqçasi, streptokokk, stafilokokk) tuşişi oqibatida yuzaga keladi. Me'da, ön ikki barmoq içak yarasi, öt pufagi, köriçakning yorilib ketişi va çurraning qisilib qolişi, qorin böşli-ğining jarohatlanişi va b. P.ga sabab böladi.
Ötkir va surunkali P. fark, qilinadi. Ötkir P.da dastlab bemorning köngli aynib, qusadi, qorni qattiq oğriydi, hiqiçoq tutadi, içi qotadi. Kasallik tezda zörayib, qorin böşliğida yiringli ekssudat töplanadi. Bunda bemorning rangi oqarib, közlari xiralaşadi, nafasi tezlaşib, qorni şişib ketadi, tez-tez qusadi. Ötkir P. hayot uçun juda xavfli bölib, bemor zudlik b-n kasalxonaga yotqiziladi. Surunkali P. köpinça biror a'zoning zararlanişi yoki surunkali kasallik (mas, sil) oqibatida paydo böladi, odatda, asta-sekin rivojla-nadi. Bunda qorin böşliğida suyuklik töplanib, bemor ozib ketadi, qorni oğriydi, qabziyat kuzatiladi.
Davos i: ötkir P. operatsiya qilib davolanadi. Surunkali P.da davo kasallikning asosiy sababiga qarşi qaratiladi. Antibiotiklar buyuriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕРИТОНИТ (юн. peritonaeum — қорин пардаси) — қорин пардасининг яллиғланиши. Ҳамма ёшдаги кишиларда учрайди. Одатда, қорин бўшлиғидаги аъзоларнинг шикастланиши ёки уларга микроблар (ичак таёқчаси, стрептококк, стафилококк) тушиши оқибатида юзага келади. Меъда, ўн икки бармоқ ичак яраси, ўт пуфаги, кўричакнинг ёрилиб кетиши ва чурранинг қисилиб қолиши, қорин бўшли-ғининг жароҳатланиши ва б. П.га сабаб бўлади.
Ўткир ва сурункали П. фарк, қилинади. Ўткир П.да дастлаб беморнинг кўнгли айниб, қусади, қорни қаттиқ оғрийди, ҳиқичоқ тутади, ичи қотади. Касаллик тезда зўрайиб, қорин бўшлиғида йирингли экссудат тўпланади. Бунда беморнинг ранги оқариб, кўзлари хиралашади, нафаси тезлашиб, қорни шишиб кетади, тез-тез қусади. Ўткир П. ҳаёт учун жуда хавфли бўлиб, бемор зудлик б-н касалхонага ётқизилади. Сурункали П. кўпинча бирор аъзонинг зарарланиши ёки сурункали касаллик (мас, сил) оқибатида пайдо бўлади, одатда, аста-секин ривожла-нади. Бунда қорин бўшлиғида суюклик тўпланиб, бемор озиб кетади, қорни оғрийди, қабзият кузатилади.
Давос и: ўткир П. операция қилиб даволанади. Сурункали П.да даво касалликнинг асосий сабабига қарши қаратилади. Антибиотиклар буюрилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.