Perm tillari
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 173-b. — ziyouz.com
Perm tillari — finn-ugor tillari guruhining bir tarmoği; komiziryan, komi-permyak va udmurt tillarini qamrab oladi. P.t.da sözlaşuvçilar, asosan, RFning Komi va Udmurtiya respublikalarida, Komi-Permyak muxtor okrugida yaşaydi; şuningdek, komilar Tyumen va Omsk viloyatlarida (Ob va Tobol daryolari böylarida), udmurtlar esa Boş-qirdiston, Tatariston respublikalari hamda Kirov, Sverdlovsk viloyatlarida istiqomat qiladilar. P.t.da sözlaşuvçilarning umumiy mikdori 1 mln. kişidan ortiqroqdir.
Komi va udmurt tillari şu tillarda sözlaşuvçilarning özaro fikr almaşuvlariga monelik qiluvçi muayyan tafovutlarga qaramay, bir tipdagi tillar hisoblanadi. Har uçala adabiy tilning fonetik tarkibi özaro moye keladi: 7 ta unli va 20 ta undoş fonema mavjud; morfologik tarkibi ham asosan bir tipda bölib, kelişiklar tizimi deyarli farq qilmaydi: udmurt tilida 15 ta, komiziryan tilida 16 ta, komi-permyak tilida 17 ta kelişik mavjud; ulardan 14 tasi har uçala til uçun umumiydir. Olmoş va sonlarda, fe'llarning ötgan zamon tizimida ham öxşaşliklar köp. Birok, sintaksisda ançagina tafovutlar uçraydi. Tatar tilining ta'siri tufayli udmurt tili turkiy tillar sintaksisiga xos xususiyatlarni saqlab qolgan, fe'l, asosan, ran oxirida keladi. Udmurt tili leksikasida tatar tilidan özlaşgan sözlar köp. P.t. 20-a.ning 30-y.larida lo-tin grafikasidagi alifbodan foydalangan, 30-y.larning oxiridan esa ayrim qöşimça harflar qöşgan holda rus alifbosidan foydalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕРМЬ ТИЛЛАРИ — финн-угор тиллари гуруҳининг бир тармоғи; комизирян, коми-пермяк ва удмурт тилларини қамраб олади. П.т.да сўзлашувчилар, асосан, РФнинг Коми ва Удмуртия республикаларида, Коми-Пермяк мухтор округида яшайди; шунингдек, комилар Тюмень ва Омск вилоятларида (Обь ва Тобол дарёлари бўйларида), удмуртлар эса Бош-қирдистон, Татаристон республикалари ҳамда Киров, Свердловск вилоятларида истиқомат қиладилар. П.т.да сўзлашувчиларнинг умумий микдори 1 млн. кишидан ортиқроқдир.
Коми ва удмурт тиллари шу тилларда сўзлашувчиларнинг ўзаро фикр алмашувларига монелик қилувчи муайян тафовутларга қарамай, бир типдаги тиллар ҳисобланади. Ҳар учала адабий тилнинг фонетик таркиби ўзаро мое келади: 7 та унли ва 20 та ундош фонема мавжуд; морфологик таркиби ҳам асосан бир типда бўлиб, келишиклар тизими деярли фарқ қилмайди: удмурт тилида 15 та, комизирян тилида 16 та, коми-пермяк тилида 17 та келишик мавжуд; улардан 14 таси ҳар учала тил учун умумийдир. Олмош ва сонларда, феълларнинг ўтган замон тизимида ҳам ўхшашликлар кўп. Бирок, синтаксисда анчагина тафовутлар учрайди. Татар тилининг таъсири туфайли удмурт тили туркий тиллар синтаксисига хос хусусиятларни сақлаб қолган, феъл, асосан, ran охирида келади. Удмурт тили лексикасида татар тилидан ўзлашган сўзлар кўп. П.т. 20-а.нинг 30-й.ларида ло-тин графикасидаги алифбодан фойдаланган, 30-й.ларнинг охиридан эса айрим қўшимча ҳарфлар қўшган ҳолда рус алифбосидан фойдаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.