Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Peşrav

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com

    Peşrav (fors. — oldinda yuruvçi) — 1) aşula yöllarida çolğu muqad-dima vazifasini bajaruvçi kuy tu-zilmasi. Bastakorlik ijodiyoti rivojlanişi jarayonida P. mustaqil çolğu kuy sifatida şakllangan. 14— 17-a.larda «P.» nomi ayrim aşula namunalariga ham işlatilgani ma'lum; 2) Şaşmaqom va Xorazm maqomlari tarkibidagi çolğu qism nomi. Şaşmaqom majmuasidagi Dugoh ma-qomi muşkilot bölimida P.i Dugoh asari mavjud. Xorazm maqomlarida P. asosiy çolğu qismlaridan biri hisoblanadi; 3) kuy rivoji vositasi, us-lubi. Unga köra, har navbatdagi yuqoriroq joylaşgan pardalardan biri zabt etilib, poğonama-poğona pastga qarab siljiş orqali tayanç pardagaça kay-tib kelinadi. Deyarli barça mumtoz çolğu kuylarda P. vositasi qöllanilgan. Keng ma'noda maqom çolğu yöllari P. uslubi ta'siri ostida bastalangan. P. tojik, uyğur, ozarbayjon, turk, eron, arab va b. şarq xalklari musiqasida ham katta örin tutadi. 20-a. uzbek bastakorlari (T.Jalilov, Yu.Rajabiy, K.Jabborov va b.) P. xu-susiyatlaridan foydalanib aşula, ommabop qöşiqlar yaratişgan.

    Ravşan Yunusov.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПЕШРАВ (форс. — олдинда юрувчи) — 1) ашула йўлларида чолғу муқад-дима вазифасини бажарувчи куй ту-зилмаси. Бастакорлик ижодиёти ривожланиши жараёнида П. мустақил чолғу куй сифатида шаклланган. 14— 17-а.ларда «П.» номи айрим ашула намуналарига ҳам ишлатилгани маълум; 2) Шашмақом ва Хоразм мақомлари таркибидаги чолғу қисм номи. Шашмақом мажмуасидаги Дугоҳ ма-қоми мушкилот бўлимида П.и Дугоҳ асари мавжуд. Хоразм мақомларида П. асосий чолғу қисмларидан бири ҳисобланади; 3) куй ривожи воситаси, ус-луби. Унга кўра, ҳар навбатдаги юқорироқ жойлашган пардалардан бири забт этилиб, поғонама-поғона пастга қараб силжиш орқали таянч пардагача кай-тиб келинади. Деярли барча мумтоз чолғу куйларда П. воситаси қўлланилган. Кенг маънода мақом чолғу йўллари П. услуби таъсири остида басталанган. П. тожик, уйғур, озарбайжон, турк, эрон, араб ва б. шарқ халклари мусиқасида ҳам катта ўрин тутади. 20-а. узбек бастакорлари (Т.Жалилов, Ю.Ражабий, К.Жабборов ва б.) П. ху-сусиятларидан фойдаланиб ашула, оммабоп қўшиқлар яратишган.

    Равшан Юнусов.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.