Peyzaj
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 149-b. — ziyouz.com
Peyzaj (frans. paysage — mamlakat, joy) —1) rassomlik (rangtasvir, grafika) va haykaltaroşlik (relyef) da tabiatni aks ettiruvçi janr yoki şu janrda yaratilgan alohida asar (q. Mantra); 2)adabiyotda — badiiy söz vositasidagi tabiat tasviri, ifodasi. P. yozuvçining öz asarida tanlagan ifoda usuli va ijodiy uslubi b-n boğliq holda turliça vazifalarni bajarişi mumkin. Tabiat manzarasi tasviri orqali yozuvçi özining yurtiga, Vataniga, ona tabiatga bölgan munosabatini ifodalaydi. Tabiat tasviri syujetning tarkibiy qismlaridan biri bölib, asarning ğoyaviy-estetik quvvatini oşiriş, syujet rivojini tezlatiş yoki sekinlatiş, qahramonning içki dunyosini oçiş kabi vazifalarni ba-jaradi. Bu b-n P. badiiy asarda iştirok etuvçi personajlarnn yanada töla-qonli ifodalaşga yordam beradi. Badiiy asarda P.dan 2 xil usulda foy-dalaniladi: qahramonning ruhiy holatini tabiat tasviri b-n parallel ravişda tasvirlaş va qaramaqarşi (kontrast) usulda tasvirlaş. P. tasviri orqali muallif özining asosiy ğoyaviy niyatini ilgari surişi ham mumkin. Mas, Çölpon «Kuz» şe'rida fasl körinişini çiziş orqali rus bosqinçiligining mudhiş oqibatlarini körsatmoqçi böladi. Şuningdek, Oybekning «Na'matak», H. Olimjonning «Özbekiston», «Örik gullaganda», A. Oripovning «Sen bahorni soğinma-dingmi?» şe'rlari P. lirikasining eng yaxşi namunalari hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЕЙЗАЖ (франц. paysage — мамлакат, жой) —1) рассомлик (рангтасвир, графика) ва ҳайкалтарошлик (рельеф) да табиатни акс эттирувчи жанр ёки шу жанрда яратилган алоҳида асар (қ. Мантра); 2)адабиётда — бадиий сўз воситасидаги табиат тасвири, ифодаси. П. ёзувчининг ўз асарида танлаган ифода усули ва ижодий услуби б-н боғлиқ ҳолда турлича вазифаларни бажариши мумкин. Табиат манзараси тасвири орқали ёзувчи ўзининг юртига, Ватанига, она табиатга бўлган муносабатини ифодалайди. Табиат тасвири сюжетнинг таркибий қисмларидан бири бўлиб, асарнинг ғоявий-эстетик қувватини ошириш, сюжет ривожини тезлатиш ёки секинлатиш, қаҳрамоннинг ички дунёсини очиш каби вазифаларни ба-жаради. Бу б-н П. бадиий асарда иштирок этувчи персонажларнн янада тўла-қонли ифодалашга ёрдам беради. Бадиий асарда П.дан 2 хил усулда фой-даланилади: қаҳрамоннинг руҳий ҳолатини табиат тасвири б-н параллел равишда тасвирлаш ва қарамақарши (контраст) усулда тасвирлаш. П. тасвири орқали муаллиф ўзининг асосий ғоявий ниятини илгари суриши ҳам мумкин. Мас, Чўлпон «Куз» шеърида фасл кўринишини чизиш орқали рус босқинчилигининг мудҳиш оқибатларини кўрсатмоқчи бўлади. Шунингдек, Ойбекнинг «Наъматак», Ҳ. Олимжоннинг «Ўзбекистон», «Ўрик гуллаганда», А. Ориповнинг «Сен баҳорни соғинма-дингми?» шеърлари П. лирикасининг энг яхши намуналари ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.