Pigment hujayralar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 204-b. — ziyouz.com
Pigment hujayralar PIGMENT HUJAYRALAR, xromotoforlar — neyroektodermadan hosil böladigan, erkin joylaşgan yoki epiteliy tarkibiga kiruvçi hujayralar; köpçilik umurtqasizlar va barça umurtqali hayvonlarda teri va uning hosilalari (pat, yung), közning rangini belgilovçi pigmentlarni sintez qiladi. P.h. organizmni ultrabinafşa nurlardan himoya qiliş, termoregulyatsiya funksiyasini bajaradi. P.h. hayvonlar jinsni tanib olişi va ular rangining xilma-xil bölişida katta ahamiyatga ega. Ösimlik gullarining xilma-xilligi ham P.h. b-n boğliq. Pigmentlar hujayra sitoplazmasida maxsus pigment donaçalarida sintezlanadi. P.h.ningfunk-siyasi nerv va endokrin sistema orkali boşqariladi. Ularning funksiyasi mavsumiylik va endogen bioritmiklikka ham boğliq. Pigmentatsiya tirik organizmlarning taşqi muhitga moslaşişida katta ahamiyatga ega. Odam te-risidagi tuğma xollar melanoblastlarning notöğri taqsimlanişi natija-sida hosil böladi. Ayrim omillar ta'sirida tuğma xollar ba'zan xavfli ösmalar, ya'ni melanomalarga aylanişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИГМЕНТ ҲУЖАЙРАЛАР, хромотофорлар — нейроэктодермадан ҳосил бўладиган, эркин жойлашган ёки эпителий таркибига кирувчи ҳужайралар; кўпчилик умуртқасизлар ва барча умуртқали ҳайвонларда тери ва унинг ҳосилалари (пат, юнг), кўзнинг рангини белгиловчи пигментларни синтез қилади. П.ҳ. организмни ультрабинафша нурлардан ҳимоя қилиш, терморегуляция функциясини бажаради. П.ҳ. ҳайвонлар жинсни таниб олиши ва улар рангининг хилма-хил бўлишида катта аҳамиятга эга. Ўсимлик гулларининг хилма-хиллиги ҳам П.ҳ. б-н боғлиқ. Пигментлар ҳужайра цитоплазмасида махсус пигмент доначаларида синтезланади. П.ҳ.нингфунк-цияси нерв ва эндокрин система оркали бошқарилади. Уларнинг функцияси мавсумийлик ва эндоген биоритмикликка ҳам боғлиқ. Пигментация тирик организмларнинг ташқи муҳитга мослашишида катта аҳамиятга эга. Одам те-рисидаги туғма холлар меланобластларнинг нотўғри тақсимланиши натижа-сида ҳосил бўлади. Айрим омиллар таъсирида туғма холлар баъзан хавфли ўсмалар, яъни меланомаларга айланиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.