Pilik
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 211-b. — ziyouz.com
Pilik — 1) töqimaçilikda — paxta, jun, ipak va ziğir tolalarini böşgina himarib, çözib, töğrilab hosil qilinadigan mahsulot. Piltat nisbatan birmunça yupqaroq va tekisroq böladi. P. yigiriş usuli (sistemasi) va tolalarning xiliga qarab, ingiçka va yöğon P.larga bölinadi. Mas, ipakdan tayyorlangan P. paxta, jun yoki ziğir tolalaridan olinadigan P.ga nisbatan ingiçkaroq çiqadi.
P. ip yigiriş uçun asosiy xom aşyo hisoblanadi. P., asosan, yigiriş korxonalarida yigiruv maşinasida tayyorlanadi. Maşinaning asosiy qismi — çözuvçi asbob va pişitiş-kalavalaş mexanizmi; 2) kerosin lampa yoki kerogazning kerosin (yoki moy) ni şi-mib yonadigan qismi. Yoritiş yoki kiz-diriş asbobining kattakiçikligi (nomeri) ga qarab, P. ham ensizroq yoki enliroq böladi (mas, 7-pilik, 10-pilik va b.); 3) soç örami yeçilib ketmasligi uçun uning uçiga qöşib öriladigan paxta tolalari; 4) qoş yoki kiprikni böyaş uçun uçiga paxta öralgan çöp.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИЛИК — 1) тўқимачиликда — пахта, жун, ипак ва зиғир толаларини бўшгина ҳимариб, чўзиб, тўғрилаб ҳосил қилинадиган маҳсулот. Пилтат нисбатан бирмунча юпқароқ ва текисроқ бўлади. П. йигириш усули (системаси) ва толаларнинг хилига қараб, ингичка ва йўғон П.ларга бўлинади. Мас, ипакдан тайёрланган П. пахта, жун ёки зиғир толаларидан олинадиган П.га нисбатан ингичкароқ чиқади.
П. ип йигириш учун асосий хом ашё ҳисобланади. П., асосан, йигириш корхоналарида йигирув машинасида тайёрланади. Машинанинг асосий қисми — чўзувчи асбоб ва пишитиш-калавалаш механизми; 2) керосин лампа ёки керогазнинг керосин (ёки мой) ни ши-миб ёнадиган қисми. Ёритиш ёки киз-дириш асбобининг каттакичиклиги (номери) га қараб, П. ҳам энсизроқ ёки энлироқ бўлади (мас, 7-пилик, 10-пилик ва б.); 3) соч ўрами ечилиб кетмаслиги учун унинг учига қўшиб ўриладиган пахта толалари; 4) қош ёки киприкни бўяш учун учига пахта ўралган чўп.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.