Pilta miltiq
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 216-b. — ziyouz.com
Pilta miltiq — porox zaryadi pilta b-n alanga oldiriladigan silliq stvolli miltiq. Dastlab arablarda paydo bölgan (12-a.). P.m. yoğoç qöndoqqa mahkamlangan metall quvurdan iborat bölib, dumaloq öq b-n öqlangan. Nişonga oliş va otiş qulay bölişi uçun ayrim tirkagiçlardan foydalanilgan. Otiş uçun stvoldagi maxsus teşikçaga pilta tiqib yondiriladi, pilta yonib, teşikçadan stvol içiga alanga beradi va öq otiladi. 15-a. örtalarida piltali zatvor ixtiro etilgaç, P.m.ni otiş birmunça osonlaşdi. P.m. tepkili miltiq yaratilgunça keng qöllanilgan. P.m.dan Örta Osiyoda 19-a. 2yarmigaça jang va ov kuroli sifatida foydalanilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИЛТА МИЛТИҚ — порох заряди пилта б-н аланга олдириладиган силлиқ стволли милтиқ. Дастлаб арабларда пайдо бўлган (12-а.). П.м. ёғоч қўндоққа маҳкамланган металл қувурдан иборат бўлиб, думалоқ ўқ б-н ўқланган. Нишонга олиш ва отиш қулай бўлиши учун айрим тиркагичлардан фойдаланилган. Отиш учун стволдаги махсус тешикчага пилта тиқиб ёндирилади, пилта ёниб, тешикчадан ствол ичига аланга беради ва ўқ отилади. 15-а. ўрталарида пилтали затвор ихтиро этилгач, П.м.ни отиш бирмунча осонлашди. П.м. тепкили милтиқ яратилгунча кенг қўлланилган. П.м.дан Ўрта Осиёда 19-а. 2ярмигача жанг ва ов куроли сифатида фойдаланилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.