Piramida
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 219-b. — ziyouz.com
Piramida (yun. pyramidos) —1) matematikada — bitta köpburçak (asos) va umumiy uçga ega bölgan uç-burçaklar (yon yoqlar) b-n çegaralangan jism. Asosining şakliga köra, uç burçakli P., tört burçakli P. va b. deb yuritiladi. P. uçi (R)sj asos tekisligiga tuşirilgan perpendikulyar P.ning balandligi deyiladi. Asosi muntazam köpburçak bölib, balandligi asos markaziga tuşadigan P. muntazam P. deb ataladi. Muntazam P.ning yon yoqlari bir xil teng uçburçaklardan iborat, ularning balandligi P.ning apofemasi deyiladi. P. hajmi V = -4 SH formula b-n topiladi; bunda, S — asosi yuzi; N — balandligi.
P. asosiga parallel tekislik b-n kesilsa, asos tomonda kesik P., kesimda esa asosga öxşaş köpburçak (ustki asos) hosil böladi; 2) me'morlik-d a — piramida şaklida, zinapoya yoki minorasimon qilib quriladigan mo-numental inşoot. Mas, qadimgi Misrda fir'avnlarning qabrini P. şaklida qurganlar (q. Ehromlar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИРАМИДА (юн. pyramidos) —1) математикада — битта кўпбурчак (асос) ва умумий учга эга бўлган уч-бурчаклар (ён ёқлар) б-н чегараланган жисм. Асосининг шаклига кўра, уч бурчакли П., тўрт бурчакли П. ва б. деб юритилади. П. учи (Р)цж асос текислигига туширилган перпендикуляр П.нинг баландлиги дейилади. Асоси мунтазам кўпбурчак бўлиб, баландлиги асос марказига тушадиган П. мунтазам П. деб аталади. Мунтазам П.нинг ён ёқлари бир хил тенг учбурчаклардан иборат, уларнинг баландлиги П.нинг апофемаси дейилади. П. ҳажми V = -4 SH формула б-н топилади; бунда, S — асоси юзи; Н — баландлиги.
П. асосига параллел текислик б-н кесилса, асос томонда кесик П., кесимда эса асосга ўхшаш кўпбурчак (устки асос) ҳосил бўлади; 2) меъморлик-д а — пирамида шаклида, зинапоя ёки минорасимон қилиб қуриладиган мо-нументал иншоот. Мас, қадимги Мисрда фиръавнларнинг қабрини П. шаклида қурганлар (қ. Эҳромлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.