Piranometr
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 219–220-b. — ziyouz.com
Piranometr (yun. rug — olov, apo — yuqorida va ...metr) — yotiq sirtga tuşayotgan yiğma yoki tarqoq quyoş radiatsiyasini ölçaş uçun möljallangan asbob. Quyoş radiatsiyasi (nuri) ni qabul qiluvçi sirt sifatida manganin va konstanta polosalarini ketma-ket ulab (kavşarlab) hosil qilingan termoelektr batareya işlatiladi. Batareyaning juft polosalari qorakuya b-n, toq polosalari oq magneziya b-n qoplanadi. Qorakuya quyoş nurini oq magneziyaga nisbatan köproq yutgani uçun polosalar örtasida t-ralar farqi vujudga keladi, şunda sirtda e. yu. k. hosil böladi. Uning quvvati tuşayotgan quyoş radiatsiyasiga mutanosib ravişda özgarib turadi. Radiatsiya miqdori galvanometr b-n ölçanadi. Faqat tarqoq radiatsiyani ölçaş uçun asbobni töğri tuşadigan quyoş nuridan tösadigan ekran qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИРАНОМЕТР (юн. руг — олов, апо — юқорида ва ...метр) — ётиқ сиртга тушаётган йиғма ёки тарқоқ қуёш радиациясини ўлчаш учун мўлжалланган асбоб. Қуёш радиацияси (нури) ни қабул қилувчи сирт сифатида манганин ва константа полосаларини кетма-кет улаб (кавшарлаб) ҳосил қилинган термоэлектр батарея ишлатилади. Батареянинг жуфт полосалари қоракуя б-н, тоқ полосалари оқ магнезия б-н қопланади. Қоракуя қуёш нурини оқ магнезияга нисбатан кўпроқ ютгани учун полосалар ўртасида т-ралар фарқи вужудга келади, шунда сиртда э. ю. к. ҳосил бўлади. Унинг қуввати тушаётган қуёш радиациясига мутаносиб равишда ўзгариб туради. Радиация миқдори гальванометр б-н ўлчанади. Фақат тарқоқ радиацияни ўлчаш учун асбобни тўғри тушадиган қуёш нуридан тўсадиган экран қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.