Pirildoq
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 222-b. — ziyouz.com
Pirildoq PIRILDOQ, bizbizak — öz öqi atrofida tez aylanadigan moslama, öyinçoq. Qöl kuçi, şamol, prujina yoki ip yordamida aylantirib yuboriladi. P.aylantirib yuborilganda oğsa oğadiki, yiqilmaydi. P.ning işi bevosita inersiya qonuniga bogliq. Uning har bir zarrasi aylaniş öqiga perpendikulyar bölgan aylana böylab hara-kat qiladi. Har bir zarra aylaniş öqiga perpendikulyar tekislikda qoladigan tarzda harakat qilişga intiladi. Şuning uçun P. yiqilmaydi. Tugma teşiklaridan ip ötkazib, ipning ikki uçini barmoqlarga kiygizgan holda ipni goh taranglab, goh böşaştirib öynaladigan P. bizbizak deb ataladi. P.ningxususiyatlaridan texnikida keng foydalaniladi. Kemalar, samolyotlar, kosmik apparatlarga P. xossasiga asoslangan har xil asboblar, giroskop, kompas va stabilizatorlar örnatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИРИЛДОҚ, бизбизак — ўз ўқи атрофида тез айланадиган мослама, ўйинчоқ. Қўл кучи, шамол, пружина ёки ип ёрдамида айлантириб юборилади. П.айлантириб юборилганда оғса оғадики, йиқилмайди. П.нинг иши бевосита инерция қонунига боглиқ. Унинг ҳар бир зарраси айланиш ўқига перпендикуляр бўлган айлана бўйлаб ҳара-кат қилади. Ҳар бир зарра айланиш ўқига перпендикуляр текисликда қоладиган тарзда ҳаракат қилишга интилади. Шунинг учун П. йиқилмайди. Тугма тешикларидан ип ўтказиб, ипнинг икки учини бармоқларга кийгизган ҳолда ипни гоҳ таранглаб, гоҳ бўшаштириб ўйналадиган П. бизбизак деб аталади. П.нингхусусиятларидан техникида кенг фойдаланилади. Кемалар, самолётлар, космик аппаратларга П. хоссасига асосланган ҳар хил асбоблар, гироскоп, компас ва стабилизаторлар ўрнатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.