Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Pirmuhamedov Rahim

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 223–224-b. — ziyouz.com

    Pirmuhamedov Rahim [1896.20.12 (1897.1.1) - Toşkent - 1972.16.2] -birinçi uzbek kinoaktyorlaridan. Özbekiston xalq artisti (1948). Moskva uzbek drama studiyasini tugatgan (1930). Ijodiy faoliyatini 1918 y. K. Marks nomidagi teatr truppasida boşlagan, keyinçalik Samarqand, Namangan teatrlarida işlagan. 1924 y. Toşkentda utka-zilgan «kuldiruvçilar musobaqasi»ning ğolibi bölgan. 1927 y.dan kinoaktyor. P. epizodik rollar ustasi sifatida tanilgan. U ovozeiz kino («Masjid gumbazlari os-tida»da Umarning dösti; «Soyabon arava»da Jöraboy; «Ravot qaşqirlari»da Akromxon, «Maxov qiz»da Saidmurod va b.) davridanoq yetakçi kinoak-tyorlardan bölgan. Bu davrda u ovozeiz kinoning eng yaxşi an'analarini özlaştirib, özining keyingi faoliyati uçun muhim zamin tayyorlagan. Birinçi uzbek ovozli filmi «Qasam»da Rahim militsioner obrazini yaratdi. P. ijodidaxalqteatrian'analari, zamonaviy sahna san'ati yutuklari va kino estetikasi madaniyatiga xos xususiyatlar uyğunlaşa borgan, u amir ayğoqçisi («Nasriddin Buxoroda»), Abulmalik («Alişer Navoiy»), Abdulxayr («Abu Ali ibn Sino»), karvonsaroy soqçisi, kösa («Tohir va Zuhra»; «Nasriddinning sarguzaştlari») singari çuqur milliy, hayotiy obrazlar yaratdi. Turli xil xattiharakatlar, öziga xos mimika va b. vositalar b-n obrazlariga satirik va yumoristik böyoq berib, ularni turli dramatik kulgili holatlarda namoyiş etiş P. ijodiga xos. «Furqat» filmidagi qotil, «Ötgan kunlar»dagi Quşbegi, «Mahallada duv-duv gap»dagi Arslonbek, «Sen yetim emassan»dagi çipta nazoratçisi kabi salbiy obrazlar özining tölaqonliligi, rang-barangligi, satirik böyoklarga, milliy koloritga boyligi b-n ajralib turadi. Ibrohim oşpaz («Gullar oçilganda»), Akmal qiziqçi («Nataşaxo-nim»), Vazir («Ikki dil dostoni») kabi rollari uzbek kinosi zarvaraqlaridan örin oldi. «Şiddat» filmidagi Mullaboy uning ijodidagi söngti obraz böldi. «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni b-n mukofotlangan (2003).

    LL.Akbarov X., Rahim Pirmuhamedov, M., 1970; Teşaba yev Dj., Raxim Pirmuxamedov, T., 1970.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПИРМУҲАМЕДОВ Раҳим [1896.20.12 (1897.1.1) - Тошкент - 1972.16.2] -биринчи узбек киноактёрларидан. Ўзбекистон халқ артисти (1948). Москва узбек драма студиясини тугатган (1930). Ижодий фаолиятини 1918 й. К. Маркс номидаги театр труппасида бошлаган, кейинчалик Самарқанд, Наманган театрларида ишлаган. 1924 й. Тошкентда утка-зилган «кулдирувчилар мусобақаси»нинг ғолиби бўлган. 1927 й.дан киноактёр. П. эпизодик роллар устаси сифатида танилган. У овозеиз кино («Масжид гумбазлари ос-тида»да Умарнинг дўсти; «Соябон арава»да Жўрабой; «Равот қашқирлари»да Акромхон, «Махов қиз»да Саидмурод ва б.) давриданоқ етакчи киноак-тёрлардан бўлган. Бу даврда у овозеиз кинонинг энг яхши анъаналарини ўзлаштириб, ўзининг кейинги фаолияти учун муҳим замин тайёрлаган. Биринчи узбек овозли фильми «Қасам»да Раҳим милиционер образини яратди. П. ижодидахалқтеатрианъаналари, замонавий саҳна санъати ютуклари ва кино эстетикаси маданиятига хос хусусиятлар уйғунлаша борган, у амир айғоқчиси («Насриддин Бухорода»), Абулмалик («Алишер Навоий»), Абдулхайр («Абу Али ибн Сино»), карвонсарой соқчиси, кўса («Тоҳир ва Зуҳра»; «Насриддиннинг саргузаштлари») сингари чуқур миллий, ҳаётий образлар яратди. Турли хил хаттиҳаракатлар, ўзига хос мимика ва б. воситалар б-н образларига сатирик ва юмористик бўёқ бериб, уларни турли драматик кулгили ҳолатларда намойиш этиш П. ижодига хос. «Фурқат» фильмидаги қотил, «Ўтган кунлар»даги Қушбеги, «Маҳаллада дув-дув гап»даги Арслонбек, «Сен етим эмассан»даги чипта назоратчиси каби салбий образлар ўзининг тўлақонлилиги, ранг-баранглиги, сатирик бўёкларга, миллий колоритга бойлиги б-н ажралиб туради. Иброҳим ошпаз («Гуллар очилганда»), Акмал қизиқчи («Наташахо-ним»), Вазир («Икки дил достони») каби роллари узбек киноси зарварақларидан ўрин олди. «Шиддат» фильмидаги Муллабой унинг ижодидаги сўнгти образ бўлди. «Буюк хизматлари учун» ордени б-н мукофотланган (2003).

    ЛЛ.Акбаров X., Раҳим Пирмуҳамедов, М., 1970; Тешаба ев Дж., Рахим Пирмухамедов, Т., 1970.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.