Piskent

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 232–233-b. — ziyouz.com

Piskent — Toşkent viloyati Piskent tumanidagi şahar (1966 y.dan), Tuman markazi. 1952 y.gaça qişloq.

Ohangaron daryosining öng sohilida. Yaqin t.y. stansiyasi — Töytepa (14 km). Viloyat markazi (Toşkent ş.)dan 41 km. Aholisi 31,4 ming kişiga yaqin (2003).

P. (Biskat) — Toşkent vohasining engqad. şaharlaridan biri. 10-a. geograflarining ma'lumotlarida u Iloq davlati tarkibiga kirgan. V.V.Bartold va M.Ye.Masson P.ni Ohangaron daryosining çap sohilidagi (hoz. Piskent ş. çekkasidagi) yodgorlik qoldiqlari b-n aynan bir, deb körsatadilar. P.dan 1-a. ga mansub qabristonlar (Piskent Mingtepasi) va 5-a.ga oid novuslar topilgan.

P.ning dastlabki qismi Puşti Mahmud tepaligi bölib, u 6—7-a.larda şahar şakliga kira boşlagan. 10— 12-a. larda ravnaq topgan. Şoş (Toşkent) dan Farğonaga ötgan savdo yölining ustida qulay joylaşganligi tufayli 9— 10-a.larda bu yerda qad. tarixçilar tomonidan Biskat deb atalgan şaharça paydo bölgan. 13-a. boşida möğul bosqinçilari P.ni vayron qilganlar. 13- a. örtalarida uning ğarbiy çekkasi yana tiklangan bölsada, şahar kiçrayib, qişloq darajasiga tuşib qoldi. 14— 16-a.larda P. temuriylar va b. hukmdorlar mulki tarkibiga kirgan. 17- a. oxiri va 18-a.da şahar yana inqirozga uçraydi. Aholisi ğarb tomonga köçib ötadi. P.ning 19-a. da mudofaa devorlari va 4 darvozasi bölgan. Öşa davrda P. Qöqon xonligi tarkibiga kirgan.

P.da tuman hokimiyati binosi, ma'muriy idoralar, paxta tozalaş z-di, «Kanop» Uzbekistan—Çexiya qöşma korxonasi, ğişt i.ç. sexlari, «Piskentsifat» brezent tikiş korxonasi, metall quymalar tayyorlovçi «Mehnat» aksiyadorlik jamiyati, yaxna içimliklar sexi, non i.ç. korxonasi, mebel i.ç. kiçik korxonasi faoliyat körsatadi.

Keyingi yillarda şaharda dehqon bozori, «Saodat» tantanalar uyi, «Soğlom avlod» tayanç punkti, 150 örinli tuğruqxona, yuzlab savdo dökonlari va maişiy xizmat körsatiş şo-xobçalari qurildi.

Markaziy yöllar P.ni Toşkent, Olmaliq, Ohangaron va b. şahar va tumanlar b-n boğlaydi. Şahar yaqinida Toşkent suv ombori joylaşgan.

P. Olmaliq ş. b-n uzviy boğlangan. Olmalikdan P.ga sanoat mollari, P.dan Olmaliqqa esa q.x. mahsulotlari yetkaziladi.

Ad.: Bobur Z.M., «Boburnoma», T., 1958; Bartold V.V., «Turkestan v epoxu mongolskogo naşestviya», Soç.t. 1,M., 1963; Massoy M.Ye., Axangeran, Arxeologo-topografiçeskiy oçerk, T., 1953, Burya-kov Yu.F., Genezis i etapi razvitiya gorodskoy kulturi Taşkentskogo oazisa, T., 1982.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПИСКЕНТ — Тошкент вилояти Пискент туманидаги шаҳар (1966 й.дан), Туман маркази. 1952 й.гача қишлоқ.

Оҳангарон дарёсининг ўнг соҳилида. Яқин т.й. станцияси — Тўйтепа (14 км). Вилоят маркази (Тошкент ш.)дан 41 км. Аҳолиси 31,4 минг кишига яқин (2003).

П. (Бискат) — Тошкент воҳасининг энгқад. шаҳарларидан бири. 10-а. географларининг маълумотларида у Илоқ давлати таркибига кирган. В.В.Бартольд ва М.Е.Массон П.ни Оҳангарон дарёсининг чап соҳилидаги (ҳоз. Пискент ш. чеккасидаги) ёдгорлик қолдиқлари б-н айнан бир, деб кўрсатадилар. П.дан 1-а. га мансуб қабристонлар (Пискент Мингтепаси) ва 5-а.га оид новуслар топилган.

П.нинг дастлабки қисми Пушти Маҳмуд тепалиги бўлиб, у 6—7-а.ларда шаҳар шаклига кира бошлаган. 10— 12-а. ларда равнақ топган. Шош (Тошкент) дан Фарғонага ўтган савдо йўлининг устида қулай жойлашганлиги туфайли 9— 10-а.ларда бу ерда қад. тарихчилар томонидан Бискат деб аталган шаҳарча пайдо бўлган. 13-а. бошида мўғул босқинчилари П.ни вайрон қилганлар. 13- а. ўрталарида унинг ғарбий чеккаси яна тикланган бўлсада, шаҳар кичрайиб, қишлоқ даражасига тушиб қолди. 14— 16-а.ларда П. темурийлар ва б. ҳукмдорлар мулки таркибига кирган. 17- а. охири ва 18-а.да шаҳар яна инқирозга учрайди. Аҳолиси ғарб томонга кўчиб ўтади. П.нинг 19-а. да мудофаа деворлари ва 4 дарвозаси бўлган. Ўша даврда П. Қўқон хонлиги таркибига кирган.

П.да туман ҳокимияти биноси, маъмурий идоралар, пахта тозалаш з-ди, «Каноп» Узбекистан—Чехия қўшма корхонаси, ғишт и.ч. цехлари, «Пискентсифат» брезент тикиш корхонаси, металл қуймалар тайёрловчи «Меҳнат» акциядорлик жамияти, яхна ичимликлар цехи, нон и.ч. корхонаси, мебель и.ч. кичик корхонаси фаолият кўрсатади.

Кейинги йилларда шаҳарда деҳқон бозори, «Саодат» тантаналар уйи, «Соғлом авлод» таянч пункти, 150 ўринли туғруқхона, юзлаб савдо дўконлари ва маиший хизмат кўрсатиш шо-хобчалари қурилди.

Марказий йўллар П.ни Тошкент, Олмалиқ, Оҳангарон ва б. шаҳар ва туманлар б-н боғлайди. Шаҳар яқинида Тошкент сув омбори жойлашган.

П. Олмалиқ ш. б-н узвий боғланган. Олмаликдан П.га саноат моллари, П.дан Олмалиққа эса қ.х. маҳсулотлари етказилади.

Ад.: Бобур З.М., «Бобурнома», Т., 1958; Бартольд В.В., «Туркестан в эпоху монгольского нашествия», Соч.т. 1,М., 1963; Массой М.Е., Ахангеран, Археолого-топографический очерк, Т., 1953, Буря-ков Ю.Ф., Генезис и этапы развития городской культуры Ташкентского оазиса, Т., 1982.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.