Piskom tizmasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 234–235-b. — ziyouz.com
Piskom tizmasi - Ğarbiy Tyan-şandagi tizma. Şim.-şarkdan jan.-ğarbga 130 km ga çözilgan. Örtaça bal. 3200 m. Şim.-şarkda 4000 m dan jan.-ğarbda 1900 m gaça pasayib boradi. Eng baland joyi — Beştor çöqqisi (4291 m). Tizmada Piyozak (3718), Oqtuyaölgan (4224 m), Opalitov (4216 m) kabi çöqqilar bor. Yon bağirlari tik, Piskom, Köksuv, Çatqol, Sandalaş daryolarining irmoqlari b-n öyilgan. Şim.- ğarbiy yon bağri nisbatan qiya, Piskom daryosiga zinapoyasimon pasayib boradi. Jan.-şarqiy yon bağri esa qisqaroq bölib, unda bir neçta tekis yuzalar (Katta Sandiq, Kiçik Sandiq, Baxtol) mavjud. Tizma paleozoy davri çökindi va otqindi toğ jinslaridan taşkil topgan. Tektonik jihatdan ger-sin burmalanişida şakllangan mega-antiklinal bölib, törtlamçi davrda sodir bölgan yangi tektonik harakatlar natijasida kötarilgan. Qişi sovuq, yozi esa salqin, sernam, yillik yoğin miqsori pastki qismida 600 mm dan, yuqori qismida 1200—2000 mm ga ortadi. P.t. dan Piskom daryosining irmoği Oygaying va b. birkança soylar boşlanadi. Tizmaning suvayirğiç qismida 270 dan ziyod muzlik bulib, ularning umu-miy mayd. 80 km2 dan ortiq. Tizma hududida töq böz, jigarrang, qönğir toğ-örmon, toğ-ötloq tuproqlar tarqalgan; olma, dölana, yonğoq, arça va b. ösadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИСКОМ ТИЗМАСИ - Ғарбий Тянь-шандаги тизма. Шим.-шаркдан жан.-ғарбга 130 км га чўзилган. Ўртача бал. 3200 м. Шим.-шаркда 4000 м дан жан.-ғарбда 1900 м гача пасайиб боради. Энг баланд жойи — Бештор чўққиси (4291 м). Тизмада Пиёзак (3718), Оқтуяўлган (4224 м), Опалитов (4216 м) каби чўққилар бор. Ён бағирлари тик, Писком, Кўксув, Чатқол, Сандалаш дарёларининг ирмоқлари б-н ўйилган. Шим.- ғарбий ён бағри нисбатан қия, Писком дарёсига зинапоясимон пасайиб боради. Жан.-шарқий ён бағри эса қисқароқ бўлиб, унда бир нечта текис юзалар (Катта Сандиқ, Кичик Сандиқ, Бахтол) мавжуд. Тизма палеозой даври чўкинди ва отқинди тоғ жинсларидан ташкил топган. Тектоник жиҳатдан гер-цин бурмаланишида шаклланган мега-антиклиналь бўлиб, тўртламчи даврда содир бўлган янги тектоник ҳаракатлар натижасида кўтарилган. Қиши совуқ, ёзи эса салқин, сернам, йиллик ёғин миқцори пастки қисмида 600 мм дан, юқори қисмида 1200—2000 мм га ортади. П.т. дан Писком дарёсининг ирмоғи Ойгайинг ва б. бирканча сойлар бошланади. Тизманинг сувайирғич қисмида 270 дан зиёд музлик булиб, уларнинг уму-мий майд. 80 км2 дан ортиқ. Тизма ҳудудида тўқ бўз, жигарранг, қўнғир тоғ-ўрмон, тоғ-ўтлоқ тупроқлар тарқалган; олма, дўлана, ёнғоқ, арча ва б. ўсади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.