Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Pistolet

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 236–237-b. — ziyouz.com

    Pistolet (frans. pistolet, nem. pistala, çex tilida — pist'ala — qamişsurnay), töpponça — 1) individual öt oçar qurol. Duşmanning 50—70 m gaça masofadagi jonli kuçlarini şikastlantirişga möljallangan; bir qöl b-n otiş mumkin. P. b-n ofitserlar, şuningdek, ayrim mutaxassislaşgan serjant va askarlar qurollantiriladi. Yevropa va Osiyoda 16-a.da piltali P. yuzaga kelgan. 17-a.dan boşlab turli armiyalarda çaqmoq zatvorli, 19-a.dan esa kapsyulali P.lardan foydalanilgan. P.larning tezotarligini ta'minlaş uçun ular 2 va undan köproq stvolli qilib yasalgan. 19- a. örtalariga qadar P.larning köpçiligi silliq stvolli bölib, oğiz tomonidan öqlangan. 19-a. 50-y.lariga kelib ança takomillaşgan burama stvolli (vint kesimli) revol-verlar qöllanila boşlangan.

    P.larning jangovar, signal va sport turlari mavjud. Tuzilişiga köra, avtomatik, yarim avtomatik (öz-özidan öqlanadigan) va oddiy (öklaş, otiş va böş gilzani çiqarişni otuvçi bajaradigan) xillarga bölinadi. P.larning oğirligi 700 g dan 1 kg gaça, kalibri 5, 35 mm dan 11,43 mm gaça, öqining boşlanğiç tezligi 250—420 m/sek; magaziniga 5—8 va undan köproq patron joyla-nadi; 2)yarimavtomatik köçma payvandlaş moslamasi; muqim (statsionar) qurilmalarda payvandlab bölmaydigan detallarni payvandlaşda işlatiladi. P. b-n nuqtaviy kontakt payvand, yey payvand, elektron-nurli payvand va b. bajariladi. Avtomobillar, t.y. vagonlari, q.x. maşinalari i.ç.da, kosmik obyektlarni orbitada payvandlaşda qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПИСТОЛЕТ (франц. pistolet, нем. pistala, чех тилида — pist’ala — қамишсурнай), тўппонча — 1) индивидуал ўт очар қурол. Душманнинг 50—70 м гача масофадаги жонли кучларини шикастлантиришга мўлжалланган; бир қўл б-н отиш мумкин. П. б-н офицерлар, шунингдек, айрим мутахассислашган сержант ва аскарлар қуроллантирилади. Европа ва Осиёда 16-а.да пилтали П. юзага келган. 17-а.дан бошлаб турли армияларда чақмоқ затворли, 19-а.дан эса капсюлали П.лардан фойдаланилган. П.ларнинг тезотарлигини таъминлаш учун улар 2 ва ундан кўпроқ стволли қилиб ясалган. 19- а. ўрталарига қадар П.ларнинг кўпчилиги силлиқ стволли бўлиб, оғиз томонидан ўқланган. 19-а. 50-й.ларига келиб анча такомиллашган бурама стволли (винт кесимли) револь-верлар қўлланила бошланган.

    П.ларнинг жанговар, сигнал ва спорт турлари мавжуд. Тузилишига кўра, автоматик, ярим автоматик (ўз-ўзидан ўқланадиган) ва оддий (ўклаш, отиш ва бўш гильзани чиқаришни отувчи бажарадиган) хилларга бўлинади. П.ларнинг оғирлиги 700 г дан 1 кг гача, калибри 5, 35 мм дан 11,43 мм гача, ўқининг бошланғич тезлиги 250—420 м/сек; магазинига 5—8 ва ундан кўпроқ патрон жойла-нади; 2)яримавтоматик кўчма пайвандлаш мосламаси; муқим (стационар) қурилмаларда пайвандлаб бўлмайдиган деталларни пайвандлашда ишлатилади. П. б-н нуқтавий контакт пайванд, ей пайванд, электрон-нурли пайванд ва б. бажарилади. Автомобиллар, т.й. вагонлари, қ.х. машиналари и.ч.да, космик объектларни орбитада пайвандлашда қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.