Piter Pauel Rubens
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 280–281-b. — ziyouz.com
Rubens Piter Pauel RUBENS (Ryubens; Rubens) Piter Pauel (1577.28.6, Zigen, Germaniya — 1640.30.5, Antverpen) — flamand rassomi, barokko davri flamand rangtasviri maktabining asosçisi. 1600—08 y.larda Italiyada yaşab Mikelanjelo, Rafael, Titsian asarlarini örgangan. Antverpenga qaytgaç, R. Flandriya hukmdori saroyida boş rassom bölgan. R. hayotni uning ijtimoiy körinişlarida aks ettiradi; asarlarida bezak kölami çeklanmagan, kompozitsiyalar murakkab ritmga böysundirilgan, şakllar jöşqin harakatda, keskin rakurslardatasvirlanadi, nursoya keskinligi keng qöllaniladi. Monumental diniy kompozitsiyalar («Xoçni örnatiş», taxm. 1610—11; «Xoçdan oliş», taxm. 1611 — 14; Antverpendagi OnzeliveVrauekerk soborida), portretlar ( «Izabella Brant b-n avtoportret», 1609; «Mariya Mediçi», taxm. 1622—25; «Pöstin», taxm. 1638—40 va b.), afsonaviy lavhalar («Persey va Andromeda», «Dahşatli sud», 1612— 40 va b.), manzaralar («Kamalakli manzara», 1632—35; «Quyoş botişidagi manzara», 1635—40 va b.) yaratgan. 1617 y. dan R. ustaxonasida uning eskizlari asosida bir qator turkum monumental bezak asarlar tayyorlangan («Mariya Mediçi tarixi», 1622—25, Luvr va b.), ularni yaratişda R.ning şogirdlari — yirik rassomlar (A. Van Deyk, Ya. Yordane, F. Sneyders va b.) iştirok etgan.
R.ning nozik kuzatişlari, murakkab bezak doğlari, çiziklari va b. b-n ajralib turuvçi eskiz va rasmlari uning virtuoz mahoratini namoyen etadi. R. ijodi flamand va umumevropa rangtasviri rivojida muhim rol öynagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РУБЕНС (Рюбенс; Rubens) Питер Пауэл (1577.28.6, Зиген, Германия — 1640.30.5, Антверпен) — фламанд рассоми, барокко даври фламанд рангтасвири мактабининг асосчиси. 1600—08 й.ларда Италияда яшаб Микеланжело, Рафаэль, Тициан асарларини ўрганган. Антверпенга қайтгач, Р. Фландрия ҳукмдори саройида бош рассом бўлган. Р. ҳаётни унинг ижтимоий кўринишларида акс эттиради; асарларида безак кўлами чекланмаган, композициялар мураккаб ритмга бўйсундирилган, шакллар жўшқин ҳаракатда, кескин ракурслардатасвирланади, нурсоя кескинлиги кенг қўлланилади. Монументал диний композициялар («Хочни ўрнатиш», тахм. 1610—11; «Хочдан олиш», тахм. 1611 — 14; Антверпендаги ОнзеливеВрауэкерк соборида), портретлар ( «Изабелла Брант б-н автопортрет», 1609; «Мария Медичи», тахм. 1622—25; «Пўстин», тахм. 1638—40 ва б.), афсонавий лавҳалар («Персей ва Андромеда», «Даҳшатли суд», 1612— 40 ва б.), манзаралар («Камалакли манзара», 1632—35; «Қуёш ботишидаги манзара», 1635—40 ва б.) яратган. 1617 й. дан Р. устахонасида унинг эскизлари асосида бир қатор туркум монументал безак асарлар тайёрланган («Мария Медичи тарихи», 1622—25, Лувр ва б.), уларни яратишда Р.нинг шогирдлари — йирик рассомлар (А. Ван Дейк, Я. Йордане, Ф. Снейдерс ва б.) иштирок этган.
Р.нинг нозик кузатишлари, мураккаб безак доғлари, чизиклари ва б. б-н ажралиб турувчи эскиз ва расмлари унинг виртуоз маҳоратини намоен этади. Р. ижоди фламанд ва умумевропа рангтасвири ривожида муҳим роль ўйнаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.