Pitnak

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 237–238-b. — ziyouz.com

Pitnak — Xorazm viloyati Hazorasp tumani hududidagi şahar (1974 y.dan). Amudaryoning çap sohilida joylaşgan. T.y. stansiyasi. Viloyat markazi (Urganç ş.) gaça 90 km, tuman markazi (Hazo-rasp ş.)gaça 34 km. Aholisi 40,2 ming kişi (Pitnak qişloği va Tuproqqal'a hududi aholisi b-n birga; 2001), asosan, özbeklar (95%), şuningdek, qozoq, turkman, rus, tatar va b. millat vakillari ham yaşaydi. P. tarixiy joy nomi bölib Beruniy asarlarida ham uçraydi.

P. vohasi suğoriş uçun qulay bölganligi sababli bu yerlarda mil. avvalgi asrlarda xam odamlar yaşaganligi ma'lum (Kaparas, Elxaras, Humbuztepa kabi kal'a va tepaliklar örnida olib borilgan arxeologik qazişmalar buni tasdikdaydi). 16-a. boşlarida Xiva xonligi taşkil topganda P. vohasi noiblik bölgan. 1873 y.da Kaufman boşçiligidagi rus qöşinlari P.ni ham bosib olişgan. 1920 y.gaça noiblik bölib turgan. 1920—27 y.larda esa tuman maqomini olgan. Keyinroq şu atrofdagi 4 ta qişloq birlaştirilib P. deb atalgan. 1924 y.ning boşida P.da şörolar hokimiyatiga qarşi qözğolon bölib ötgan. «Pitnak» sözi qad. xorazmiy tilida «Pita — yer, taqir, nak — kiçik, ya'ni «oz yer» ma'nosida işla-tilgan. 1969 y. Tuyamöyin gidrouzelini quriş boşlanişi jarayonida P. qişloği yonidagi daşt yerda Drujba ş. quriddi. 1992 y. 16 martda yon atrofdagi Sarimoy, Tuproqqal'a va P. qişloqlari ham Drujba ş. kengaşining ma'muriy qaramoğiga ötkazidsi va 1998 y. gaça şu nom (Drujba) b-n yuritildi.

P.da 6 sanoat korxonasi, 16 quriliş, 7 transport va aloqa, 7 savdo va maişiy xizmat, 200 örta va kiçik biznes, 2 qöşma korxonalari, Xorazm avtomobil i.ç. birlaşmasi, Tuyamöyin GES, «Tuyamöyin — Urganç» suv tozalaş in-şooti, şakarqand, paxta tozalaş z-dlari va b. yirik korxonalar mavjud.

Şaharda q.x. mahsulotlarini qayta işlovçi z-dlar va yirik sexlar işlab turibdi. P. hududidan t.y., respublika ahamiyatidagi Urganç—Toşkent magistral avtomobil yöli ötgan. 19 umumiy ta'lim maktabi, litsey-internat, kasb-hunar maktabi, madaniyat uyi, kutubxona bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПИТНАК — Хоразм вилояти Ҳазорасп тумани ҳудудидаги шаҳар (1974 й.дан). Амударёнинг чап соҳилида жойлашган. Т.й. станцияси. Вилоят маркази (Урганч ш.) гача 90 км, туман маркази (Ҳазо-расп ш.)гача 34 км. Аҳолиси 40,2 минг киши (Питнак қишлоғи ва Тупроққалъа ҳудуди аҳолиси б-н бирга; 2001), асосан, ўзбеклар (95%), шунингдек, қозоқ, туркман, рус, татар ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. П. тарихий жой номи бўлиб Беруний асарларида ҳам учрайди.

П. воҳаси суғориш учун қулай бўлганлиги сабабли бу ерларда мил. аввалги асрларда хам одамлар яшаганлиги маълум (Капарас, Элхарас, Ҳумбузтепа каби калъа ва тепаликлар ўрнида олиб борилган археологик қазишмалар буни тасдикдайди). 16-а. бошларида Хива хонлиги ташкил топганда П. воҳаси ноиблик бўлган. 1873 й.да Кауфман бошчилигидаги рус қўшинлари П.ни ҳам босиб олишган. 1920 й.гача ноиблик бўлиб турган. 1920—27 й.ларда эса туман мақомини олган. Кейинроқ шу атрофдаги 4 та қишлоқ бирлаштирилиб П. деб аталган. 1924 й.нинг бошида П.да шўролар ҳокимиятига қарши қўзғолон бўлиб ўтган. «Питнак» сўзи қад. хоразмий тилида «Пита — ер, тақир, нак — кичик, яъни «оз ер» маъносида ишла-тилган. 1969 й. Туямўйин гидроузелини қуриш бошланиши жараёнида П. қишлоғи ёнидаги дашт ерда Дружба ш. қуридди. 1992 й. 16 мартда ён атрофдаги Саримой, Тупроққалъа ва П. қишлоқлари ҳам Дружба ш. кенгашининг маъмурий қарамоғига ўтказидци ва 1998 й. гача шу ном (Дружба) б-н юритилди.

П.да 6 саноат корхонаси, 16 қурилиш, 7 транспорт ва алоқа, 7 савдо ва маиший хизмат, 200 ўрта ва кичик бизнес, 2 қўшма корхоналари, Хоразм автомобиль и.ч. бирлашмаси, Туямўйин ГЭС, «Туямўйин — Урганч» сув тозалаш ин-шооти, шакарқанд, пахта тозалаш з-длари ва б. йирик корхоналар мавжуд.

Шаҳарда қ.х. маҳсулотларини қайта ишловчи з-длар ва йирик цехлар ишлаб турибди. П. ҳудудидан т.й., республика аҳамиятидаги Урганч—Тошкент магистраль автомобиль йўли ўтган. 19 умумий таълим мактаби, лицей-интернат, касб-ҳунар мактаби, маданият уйи, кутубхона бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.